دانلود پایان نامه درباره تحقیق با موضوع منطقه گرایی، تقسیمات کشوری، توسعه منطقه ای، توسعه منطقه

باشند.
در طول زمان و بنا به اهداف گوناگون در ازای پهنه های گفته شده تقسیمات منطقه ای مختلفی مختلفی در کشور صورت گرفته است که، از مهمترین آنها تقسیم کشور به مناطق اداری تحت عنوان”تقسیمات کشوری” می باشد که با هدف عمده “تسهیل در اعمال حاکمیت دولت” از یکسو و”انتظام فعالیت های بخشی” ازسوی دیگر انجام شده ودر پی آن سطحی از یکپارچگی بنابر قدرت فائقه از بالا برقرار می شود. اما چنانچه آغاز توسعه را فرایندی مردمی – محلی بینگاریم تعیین واحدها یا پهنه های گفته شده مبنای متفاوتی برای یکپارچگی خواهند داشت که هدف عمده آن توسعه اجتماعات محلی درهمیاری منطقه ایست .
در دهه های اخیر نظام حکومتی متمرکز و تقسیمات استانی برخاسته از آن به عنوان عامل اصلی یا حداقل یکی از منابع اصلی کمتر توسعه یافتگی ایران مورد حمله تئوریک واقع شده است .این هجوم ها از یک سو مبتنی بر تقاضاهای فشرده ومستمر برخی شهرستان ها ونمایندگان آنها برای ایجاد اصلاح بوده واز سوی دیگر دربرگیرنده چالشهای متعددی است که به دلایل گوناگون در برابر تقسیمات استانی وسیستم تمرکز گرا ایجاد شده است.واقع مطلب آن است که حداقل از سال ۱۳۴۵،منطق تقسیمات کشوری،عمدتا از مناسبات قدرت(جغرافیای قدرت)نشات گرفته است؛ گاه بحران های بزرگ شهری منطقه ای(جغرافیای حمایت) نیز به یاری این مناسبات شتافته وموجب تغییراتی در آن شده اند.مکانیزم تبدیل شدن اردبیل به استان،آشوب خودجوش وخونین مردم قزوین وپایکوبی مردم استان گلستان،تنها نمایانگر بخشی از روند مکانیزم جغرافیای قدرت و حمایت بوده است.۱
«الگوی تقسیمات کشوری ایران وتعیین محدوده های داخلی عمدتا متاثر از عوامل جغرافیایی وتاریخی مانند عوامل توپوگرافی،فاصله و دسترسی،وسعت اقلیم،ساختار انسانی وقومی،تهدیدات بیرونی سنت تاریخی،فئودالیزم،اعمال نفوذ سیاسی،بیشترین سهم رادر تعیین واحدها ومحدوده بندی آنها به عهده داشته است.الگوی تقسیمات کشوری وسازمان سیاسی فضا در ایران کنونی مطلوب نبوده وپاسخگوی نیازهای سکنه واداره بهینه کشور نمی باشد وتجدید نظر اساسی در قانون تقسیمات کشوری والگوی سازمان دهی سیاسی فضا را طلب می کند.»(حافظ نیا،۲۸۴:۱۳۸۱)
گرایش مسلط در الگوی تقسیماتی موجود،به سمت پارامتر جمعیت بوده است که گاهی اوقات با عامل سیاسی همراه شده است،اعم از نیروها وفشارهای سیاسی(جغرافیای قدرت و حمایت مدعی تقسیمات بیشتر وجزئی تر وارتقای سطوح).این عوامل به همراه برخی ملاحظات ژئوپولیتیک وامنیتی باعث پدیدار شدن الگوی نامتوازن تقسیمات کشوری در ایران شده است.با توجه به اهمیت موضوع وتاثیر آن درکلیه برنامه ریزی های دولت،ناگزیر از تحقیقات جامع و کارشناسانه درباره آن ودستیابی به نتایج علمی وسپس الگودهی وتقسیم بندی علمی وهمه جانبه کشور خواهیم بود .۲
بنا برآنچه در بالا توضیح داده شد،آنچه به عنوان مهمترین مسئله پژوهش حاضر مورد بحث قرارگرفته، ناپایداری در رابطه انسان با نظام های طبیعی پیرامون است، این امر بازگشت به تعادل در رابطه بین انسان و نظام های پیش شرط حیات را یادآور می شود. شرایط جغرافیایی پیچیده و متنوع ایران این مسئله را به گونه ای مهمتر و شکننده تر مطرح می سازد، واضح است که تغییراتی که امروزه در مناطق ومرزبندی آنها به وجود آمده ارتباطات اکولوژیک شهر ومنطقه پیرامونش را که در گذشته های دور این سرزمین در پیوندی تنگاتنگ با یکدیگر به سر می بردند بر هم زده است که نتیجه آن از بین رفتن مقیاس های طبیعی وانسانی در مرزبندی مناطق بوده است. پژوهش فوق برای پاسخ به برخی نابسامانی های کنونی تلاش دارد تا با نگرشی جدید به اقتصاد، جمعیت، فرهنگ و محیط زیست‏ بپردازد وبا توجه به ناکارامدی کنونی برخی قلمرو ها یکی از راه های تحقق این امر را باز تعریف مفهوم منطقه در نظام منطقه بندی کشور برای توسعه می داند که در این ارتباط شاید لازم باشد برخی عناصر منطقه‏بندی و تعیین قلمروهای اداری یا استانی‏ نیز تغییر کنند .
در راستای هدف مطرح شده و درتحول به سمت مطالعات منطقه ای- محلی به منظور شناخت بهترقابلیت های مناطق وبه کارگیری آنها درتوسعه منطقه ای و در راستای بحث توسعه با الویت پایداری نگرش جدیدی تحت عنوان Bioregionalism مطرح می شود که رویکرد جدیدی به اتفاقات توسعه منطقه ای خواهد بود. آنچه به عنوان قضیه اصلی زیست منطقه گرایی معرفی می شود این است که موجودات انسانی به عنوان انواعی در ارتباط متقابل با سایر موجودات در نظر گرفته می شود که در تعامل با محیط پیرامونشان قرار دارند ودر مقابل تمام آنچه در تقسیمات گذشته مهم تلقی شده است مشخصات طبیعی هرسرزمین است که باید مورد توجه قرار گیرد. تاکید دوباره این نظریه بر مکان ومحیط زیست در واکنش به از هم پاشیدگی ارتباطات اکولوژیکی است که نمود ظاهری آن غفلت از جهان طبیعی و بیگانگی نسبت به فرهنگ های بومی بوده است واز این رو از دیدگاه این نظریه اصلاح الگوهای کنونی حاکم بر رفتار انسان با طبیعت امری ضروری است .
در این پژوهش زیست-منطقه۳ به عنوان تجلی فضایی نظریه زیست منطقه گرایی۴، و واحد مناسبی برای منطقه بندی معرفی می شود، که در آن، ارتباط بین اجتماعات انسانی وقلمرو زندگی آنها مورد توجه بوده و مبتنی بر سه محور اقتصاد ،اجتماع و فرهنگ مشترک می باشد.
۱-۳. اهمیت وضرورت پژوهش
بنابر آنچه در طرح مسئله این پژوهش عنوان شد تفاوت های محیطی وقومی در کشور یکی از مهمترین دلایل منطقه بندی های سرزمینی صورت گرفته تا کنون عنوان شده اند از سوی دیگر همانطور که گفته شد ارتباط متقابل بین انسان وطبیعت در طی زمان ویژگی خاصی به هر منطقه بخشیده به طوریکه آن را متمایز از سایرنقاط کرده است از این رو به منظور حفظ ویژگی های خاص هرنقطه، شناخت و درک عمیق از سامانه های طبیعی آنجا ضروری است .
تقسیمات کشوری یکی از این منطقه بندی هاست که برمبنای همین اصل وبا هدف اینکه بتواند بستر مناسبی را برای نظام برنامه ریزی کشور فراهم کند انجام پذیرفته است. وجود تضاد ودوگانگی درون واحدهای سیاسی تقسیمات کشوری گویای ناکارامدی قلمروهای تعیین شده در اداره مناطق ودر نتیجه ناکارامدی نظام تقسیمات کشوری می باشد. از این رو بسیاری از سازمان ها درراستای اهداف موردنظر خود اقدام به تعریف مناطق جدیدی کرده که در قالب نظام برنامه ریزی کشور وعمدتا برپایه معیارهایی متفاوت با نظام تقسیمات اداری می باشد هدف تمامی تقسیمات صورت گرفته برقراری سطحی از یکپارچگی در کشور به منظور پیاده کردن اهداف موردنظر و در راستای اداره هرچه بهتر سرزمین بوده است.
تجارب مختلفی از تقسیمات سرزمینی را منطقه بندی های صورت گرفته تا کنون در ایران ارائه داده اند و نتیجه معمولا این بوده است که تقسیمات متعدد همواره منجر به تغییرات مداوم در کالبد سرزمین از قبیل مرزها و محیط فیزیکی مناطق شده است تغییراتی که عمدتا بدون توجه به تعلقات سرزمینی مردمانش وبه گونه ای غیرارگانیک انجام گرفته است.
حرکت به سوی برقراری نظام پایدار توسعه منطقه ای نیازمند تغییر در تفکری است که به شکل گیری منطقه بندی های کنونی انجامیده است بنابراین ضرورت، در رویکردی نه انسان محور چنان که هدف برنامه ریزی ها ومنطقه بندی های اقتصادی بوده است بلکه بوم محور به معنای برقرای دوباره رابطه انسان با محیط که در جریان روابط نوین جهانی ازهم گسیخته شده است نگرش نوینی را مبنای تعیین پهنه های مورد نظر قرار خواهیم داد که مبتنی برآن معیارهای موردنظر نیز حول هدف مشترک توسعه پایدار شکل می گیرند. پرکردن خلا های فضایی در کشور و حفظ رابطه منطقی بین انسان وطبیعت نیازمند توجه ویژه به مفهوم “پایداری” به عنوان یک مفهوم هنجاری است که این تغییر مهم قطعا نیازمند تغییر در نگرش و رفتار خواهد بود به گونه ای متفاوت با آنچه تا کنون شاهد آن بوده ایم و بی شک بی توجهی به بسیاری از این نکات بود که سبب شد بسیاری از این منطقه بندی ها بی ثمر بماند .
۱-۴. اهداف مبنای پژوهش
۱-۴- ۱. اهداف اصلی پژوهش
مهمترین هدف این پژوهش یافتن پهنه های فضایی است که مناسب ترین قلمرو یکپارچگی اجتماعات انسانی ومحیط زندگی آنهاست .
۱-۴-۲ . اهداف کاربردی پژوهش
شناخت و معرفی نظریه زیست منطقه گرایی به عنوان تئوری اصلی راهنمای پژوهش
بررسی مفهوم منطقه در نظام تقسیماتی و منطقه بندی کشور
بررسی امکان کاربرد زیست منطقه گرایی به لحاظ تئوریک و عملی در ایران
۱- ۵ . سوالات پژوهش
۱. در پرتو دیدگاههای نوین توسعه منطقه ای آیا کاربرد نظریه زیست منطقه گرایی در ایران امکان پذیر است ؟
۲. در صورت امکان کاربرد، آیا در اجرا آنچنانکه در ادبیات این نظریه ادعا می شود تحدید حدود زیست منطقه ها به عنوان یک واحد فضایی امکان پذیر است ؟
۳. آیا امکان نمایش زیست منطقه در غرب خراسان رضوی به عنوان منطقه مورد مطالعه وجود دارد؟
شکل ۱-۱ : نمایش ساختار مطالعاتی پژوهش
ماخذ : مطالعات پژوهش
۱- ۶ . پیشینه تجربی زیست منطقه گرایی
ذکر نمونه هایی از تجربه های تعیین مناطق در قالب نظریه زیست منطقه گرایی به ما در شناخت بهتر این دستهاز مناطق زیستی یاری خواهد رساند .به این منظور ابتدا از ایران آغاز خواهیم کرد و سپس مهمترین تجربه های جهانی را در این امر مرور می کنیم .
۱-۶-۱ . پیشینه تحقیقات داخلی
تجربه مطالعه زیست منطقه گرایی در ایران
تنها مطالعه ای که به تعیین مناطق برمبنای نظریه زیست منطقه گرایی در ایران پرداخته است، مطالعه ای است که دکتر شریف مطوف در سال ۱۳۷۶ پس از معرفی این نظریه درمورد استان گیلان انجام داده است. وی در مقدمه دگرگونیهای واقع شده در کشور از جمله تغییر نظام سیاسی واجتماعی پس از انقلاب اسلامی و کاهش شدید درآمد حاصل از فروش نفت واحساس شدید به ضرورت مشارکت دادن مردم محلی در برنامه ریز توسعه منطقه ای را مهمترین دلایلی می داند که به بازنگری در روش های مطالعه و سروسامان دادن به مطالعات منطقه ای در کشور ضرورت عینی داده است .
سپس استفاده از این روش را در راستای نگرش های نوین مطرح شده وجهت بهره برداری بهینه از منابع برای توسعه منطقه ای پیشنهاد کرده وخواستار استفاده از آن در امر برنامه ریزی کشور شده است . در این بررسی همانطور که ذکر شد استان گیلان به عنوان منطقه مورد مطالعه انتخاب شده است و فرض شده است که باتوجه به اینکه این استان از نظر جغرافیایی و اقلیمی دارای تنوع ناحیه ای است براساس این نظریه می توان آن را به چند ناحیه زیستی همگن تقسیم کرد . به این معنا که براساس تنوع جغرافیایی واقلیمی می توان استان گیلان را به چهار منطقه زیستی مشخص تفکیک کرد .
در نتیجه تنوع زیستی وطبیعی،تنوع اقتصادی اجتماعی نیز

مطلب مشابه :  ایران به دنبال خرید هواپیما از ژاپن؛ میتسوبیشی هنوز به تایید آمریکا نرسیده

دیدگاهتان را بنویسید