دانلود پایان نامه درباره تحقیق با موضوع توسعه پاید، توسعه پایدار، توسعه فضایی، برنامه ریزی

زاده شده، ساخته شده وشکل گرفته است .بنابراین فضا محصول مشترک طبیعت وانسان است که درحال تغییر وتحول دائم است .»(مسیرا،۱۳۶۶)وی درجای دیگر می نویسد : «فضایی که اقتصاددانان، جغرافی دانان، جامعه شناسان و برنامه ریزان فیزیکی درجستجوی آنند چه نوع فضایی است؟ نکته مورد نظر این است که برنامه ریزی توسعه منطقه ای درپی یافتن آن فضای کلان است که از وابستگی متقابل فضاهای ویژه چند بعدی وجند جنبه ای پدید می آید. از آنجا که تمام فضاها درمسیرزمان ودرارتباط با یکدیگر در تغییرند، فضای کلان، بی اندازه پویا و بنابراین فهم آن دشوار است.» (همان)
«فضاحجم مکانی و زمانی مجموعه ای از تمام فعالیت هاییست که انسان در راه تسلط برطبیعت وبرای بقای خود انجام می دهد وبه عبارت دیگر منظور،فضایی اقتصادی – اجتماعی است که منعکس کننده تمام هستی جوامع انسانی است.»(اشکوری،۲۰:۱۳۸۸)
پس فضا را می توان مجموعه ای از کالبد ومحتوا دانست که درآن پدیده ها با یکدیگر در ارتباط متقابل بوده وفعالیت های انسانی درآن شکل می گیرد .علاوه براین در این پژوهش به دنبال تعریف فضایی با مفهوم انسانی هستیم فضایی که مردم درآن نقشی موثر داشته وبدون آنها فضا یا منطقه مفهومی ندارد .
فضا و توسعه فضایی . ۲-۲-۱-۲
یکی از ویژگی های مهم برنامه ریزی های فضایی که وجه تمایز آن از سایر انواع برنامه ریزی است ، توجه به مفهوم فضا است ، ویژگی فضایی- مکانی در برنامه ریزی منطقه ای گستره موضوع مورد برنامه ریزی را مشخص کرده ، به آن بعدی جغرافیایی می دهد تا در این بستر امکان تجلی یابد که در غیراین صورت تنها به صورت موضوعی ذهنی باقی خواهد ماند. از سویی مطالعات فضایی مهمترین ابزاریست که برپایه آن شناخت سرزمین به گونه ای جامع صورت می گیرد .
«تجلی تلاش انسانها درجوابگویی به نیازهایشان در جامعه ،رشد وتوسعه فضایی را پدید می آورد.گاه اقدامات هدفمند وتلاشهای آگاهانه انسان وگاه فعالیت های خودبه خودی واتفاقی او به توسعه فضایی منجر می شود. الگوهای سکونتی وبناهای احداث شده، مراکز فعالیت ونظام های ارتباطی و بسیاری پدیده های دیگر تغییر وتکامل در دوران مختلف یک کشور را نشان می دهند و تحولات رشد و توسعه را در فضا منعکس می نمایند.» (اشکوری،۲۰:۱۳۸۸)
«در طول زمان مسیر توسعه فضایی از پراکندگی به تمرکز بوده است ،پراکندگی وتمرکز ، دوغایت در توسعه فضایی هستند که مطلق نمودن هریک زیان های بسیاری دارد .توسعه فضایی پی آمدهای مطلوب وبهینه در برخواهد داشت. در مسیر توسعه برنامه ریزی شده یا غیر ارگانیک، توسعه فضایی ممکن است به تمرکز مطلق(قطبی شدن) وحذف پراکندگی ها ختم شود. امروزه بسیاری از کشورهای جهان سوم در چنین مرحله ای از توسعه فضایی قرار دارند. این پدیده به صورت مهاجرت های عظیم روستا به شهر ومحرومیت مناطق دور افتاده وتمرکز امکانات در شهر اصلی پدیدار شده ودر نتیجه موجب عدم تعادل های منطقه ای گردیده است. برای تعادل بخشیدن، نیاز به شناخت دقیق قابلیت ها وانتخاب صحیح آنها در عرصه کشور می باشد.یکی از مهمترین وظایف برنامه ریزان فضایی، مکان یابی فضاهای توسعه به گونه ای است که بهترین وبیشترین نقش در تداوم وانتشار توسعه به فضاهای مجاور دورافتاده راداشته باشند وبخش بزرگتری از سرزمین وجمعیت را منتفع سازند.»(همان،۲۳- ۲۲)
برای بسیاری واژه فضا معادل منطقه بوده و با همین مفهوم مورد استفاده قرار می گیرد .اما باید توجه داشت که در برنامه ریزی منطقه ای منظور از فضا تنها فضای کالبدی نیست، فضای مورد نظر تنها در رابطه با اجتماعات انسانی و در قالب ظرفیت های اکوسیستم است که معنا پیدا می کند. به عبارت دیگر در این نوشتار از فضایی صحبت خواهد شد که محدود به ابعاد مکانی نسیت فضایی که دربرگیرنده ارتباطات بین سامانه های طبیعی و اجتماعی است. فضایی پویا در بستر مکان و زمان که به عنوان یک واقعیت همواره تحت تاثیر روند های جاری از درون وبیرون قرارگرفته ، متحول می شود .
ایزارد۳۱ با یک مثال فرضی درصدد نگاه از فضا به سطح زمین ومنطقه است .اومی گوید :فرض کنید که یک خلبان درآسمان پرواز می کند .توزیع سکونتگاهها ،پوشش گیاهی،جنگلها ،حرکت کالا ومردم را در روی زمین به خوبی می بیند. اما اگر اویک مافوق انسان باشد می تواند ارتباطات، پیام های تلفنی، تلویزیون ، جریان پول،حرکت ارزش افزوده، پخش نوآوریها وغیره را ببیند وبینش دقیق تر و جزئی تری به دست آورد ویک مفسرخالص فضایی باشد. اما ایزارد معتقد است که این انسان فضایی برای تجزیه تحلیل فضایی پدیده ها نیاز به منطقه دارد تافرضیات خود را آزمایش وبه تئوری تبدیل کند. اوبرای این کار نیاز به جمع آوری داده های منطقه دارد . بنابراین حتی بهترین تئوریسین های فضایی باید دانشمندان منطقه ای باشند.۳۲
تئوری توسعه پایدار . ۲-۲-۲
قرن بیستم درحالی پایان می یافت که تاکید بر برداشت های اقتصادی از مفهوم توسعه نتیجه ای جز عدم تعادل های سرزمینی ،گسترش بی رویه شهرها و بحران های اکولوژیک را به همراه نداشت .
«کاهش بیش از اندازه منابع طبیعی ،افزایش آلودگیها ،نارسایی توزیع متعادل منابع ،رشد صنعتی ورشد اقتصادی از دسته عواملی هستند که با رشد جمعیت دست به دست هم داده اند و بحران(محیط) را پی ریزی می نمایند .» (مخدوم ۱۳۷۲،۳)درعصرنوینی که با انقلاب صنعتی آغاز شد استفاده از منابع طبیعی ،تسلط بر طبیعت ومهار آن با استفاده از ابزار آلات هرچه پیچیده تر وپیشرفته تر، از اصول اولیه توسعه و پشرفت به ویژه در قاره اروپا وسایر کشورهای صنعتی شناخته شده بود که کاهش سطح جنگلها ، کاهش حجم ذخایر کانی های فسیلی ودیگر کانی ها، وهمچنین آلودگی آب ،زمین وهوا از نمونه های بارز استفاده افسارگسیخته وپرشتاب از منابع طبیعی است.
«انسان به عنوان یک موجود زنده ،جزئی از اکوسیستم است و فعالیت های حیاتی او مانند سایر حیوانات در بطن این اکوسیستم جریان دارد.از آنجا که انسان قادر به فتوسنتز نیست باید تدابیری در زمینه تغذیه خود بیندیشد وبرخی از این تدابیر نابخردانه است که به تخریب محیط زیستش می انجامد.»(حسین زاده دلیر،۷۲:۱۳۸۰) از این رو درباره توسعه پایدار می توان گفت «فرایندی است که طی آن علاوه برکیفیت های مناسب زندگی ونیازهای نسل آینده به حفاظت محیط زیست نیز توجه می شود.»(حسین زاده دلیر۱۳۷۵)«ریشه های نگرش توسعه پایدار به نارضایتی از نتایج توسعه ورشد اجتماعی – اقتصادی در شهرها از منظر بوم شناسی(اکولوژی) برمی گردد. از اوایل دهه ۷۰میلادی، جنبش های گسترده ای با حساسیت های زیست محیطی، بر ضد توسعه متداول شهرها (به ویژه نواحی کلان شهری) در کشور های شمال به راه افتاد. در همین سالها، نگرانی به پایان رسیدن برخی از منابع عمده واصلی در رشد صنعتی(همچون انرژی های فسیلی ومس) ،به نگرانیهای پیش گفته از آلودگی آب وهوای شهرها افزوده شد وبه تدریج در کی از محدودیت های رشد در زیست کره۳۳ پدید آمد.»(صرافی ،۱۳۷۹)
«واژه توسعه پایدار اولین بار به طور رسمی توسط برانت لند در سال ۱۹۸۷ در گزارش “آینده مشترک ما” مطرح شد .این واژه به مفهوم گسترده آن شامل اداره وبهره برداری صحیح و کارا از منابع پایه، منابع طبیعی، منابع مالی و نیروی انسانی برای نیل به الگوی مصرف مطلوب همراه با به کارگیری امکانات فنی وساختار وتشکیلات مناسب برای رفع نیاز نسلهای امروز وآینده به طور مستمر وقابل رضایت است.»(مکنون، ۱۳۷۴) «پیدایش مفهوم پایداری در دهه ۱۹۷۰ را می توان نتیجه رشد منطقی آگاهی تازه ای نسبت به مسائل جهانی محیط زیست وتوسعه دانست که به نوبه خود تحت تاثیر عواملی همچون نهضت های زیست محیطی دهه۶۰، انتشار کتاب هایی نظیر “محدودیت های رشد” و اولین کنفرانس سازمان ملل درمورد محیط زیست وتوسعه که در ۱۹۷۲ در استکهلم برگزار گردید قرارگرفته بود .»(بحرینی ومکنون، ۱۳۸۰)
«بنابراین توسعه پایدار عبارت است از مدیریت بهره برداری بهینه وحفاظت از منابع کمیاب همراه با به کارگیری پیشرفت های تکنولوژیک در کلیه شئون تولیدی ،اداری وانسانی به طوریکه ضمن تامین نیاز نسل کنونی، نیازهای نسل های آینده نیز به طور پایدار ورضایت بخشی تامین شود .توسعه پایدار به نظر می رسد با ایده هایی مرتبط باشند که برموضوعات مختلف درسطح جهانی ممتمرکزمی شوند (جهانی بیاندیشیم…… (Global think جهت تبدیل هزاران فعالیت کوچک مقیاس وخرد (….Act Local……و محلی عمل کنیم).
که در آن صورت علاوه بر رفع نیازهای روزافزون محلی ،خواسته ها وآرزوها،منابع و ایدئولوژی ها وچالش های موجود در مباحث جهانی در مورد توسعه گرایی ومحیط گرایی فعالیت می نماید.»(قنبری،۷۰:۱۳۸۷)
رعایت اصول توسعه پایدار یک ضرورت حیاتی است .باید توجه داشت که علی رغم اهمیت تعیین کننده ای که مباحث زیست محیطی در توسعه پایدار دارند .لیکن پایداری اقتصادی اجتماعی نیز شدیدا مد نظر است .
«در واقع شرایط جامع پایداری زمانی مهیا می شود که مجموعه ای از پایداری اجتماعی باهدف عدالت اجتماعی، پایداری اقتصادی با هدف بقای اقتصادی وپایداری زیست محیطی باهدف تعادل اکولوژیک بوجود می آید.»(همان ،۷۲)
آبراهامسون ویژگی های پارادایم پایداری در توسعه را به شرح زیر بیان می کند :
«- توسعه پایدار مردم محور است و هدف آن بالا بردن کیفیت زندگی انسان واحترام به دانشها وتوانایی های او برای برطرف ساختن نیازها،حفظ منابع محیطی و ارائه خدمات است .
– توسعه پایدار یک مفهوم هنجاری است که متضمن قضاوت درباره استانداردها و رفتارهای افرادفبه عنوان یک جامعه است که در جستجوی رفاه، بهزیستی، ورفع نیازهای حیاتی انسان است.»(Abrahamson,1997:31)
«این الگوواره تازه با عنوان «توسعه پایدار» به مقابله با الگوهای تولید،توزیع ومصرف ناسازگار با طبیعتی می پردازد که به اتمام منابع وتخریب محیط زیست می انجامند؛ وتنها فرایند توسعه ای را تایید می کند که به بهبود کیفیت زندگی انسان در حد ظرفیت پذیرش۳۴ نظام های پشتیبان حیات منجرشود.» (صرافی،۱۳۷۹)
۲-۲-۲-۱ چشم انداز توسعه پایدار منطقه ای
امروزه مفهوم پایداری تبدیل به ملغمه ای شده که رویکردهای متفاوت متعددی را در بر می گیرد و برای موضوع های سیاستی ، فرایندهای توسعه و راهبردهای برنامه ریزی ، از جمله در سطح منطقه ای ، به کار می رود. به نظــر می رسد واژه “پایدار” با ویژگی های زیر ارتباط داشته باشد:
پایداری مستلزم آگاهی از به هم پیوستگی مسائل اجتماعی، اکولوژیکی و اقتصادی است.
همه مفاهیم پایداری مبتنی بر نیازهای گوناگون درون منطقه هستند و به همین جهت به انواع مهارت ها و کاربلدی ها برای کار با صاحبان منافع گوناگون نیاز دارند.
کاربستِ مفاهیم مربوط به پایداری در سطح منطقه می بایست نیاز های محلی(که در قالب

مطلب مشابه :  ایران و اسپانیا واسه حفظ و تعمیر اماکن تاریخی قرارداد امضا کردن

دیدگاهتان را بنویسید