منابع مقاله درمورد کیفیت زندگی، استاندارد، حمایت اجتماعی، عوامل فردی

روژن اوره خون و کراتنین سرم) و اضافه وزن بین دو جلسه دیالیز ۳) پرسشنامه ای پژوهشگر ساخت در زمینه عوامل مرتبط با درمان (تعداد دفعات دیالیز در هفته، مدت زمان دیالیز، نوبت معمول دیالیز، مدت زمان صرف شده از خانه تا محل دیالیز، نوع صافی دیالیز و کاهش وزن بعد از جلسه دیالیز) و ۴) ابزار استاندارد بررسی کیفیت زندگی بیماران کلیوی۷۷ نسخه ی ۱.۳(KDQOL-SF) گردآوری شدند.
ارزیابی بیماریهای همراه با استفاده از شاخص بیماریهای همراه چارلسون(Charlson’s Comorbidity Index) انجام شد که در سال ۱۹۸۷ براساس طبقهبندی بینالمللی بیمار ها(ویرایش نهم)ICD-9 توسط چارلسون طراحی شده است. این شاخص ۱۹ بیماری را با توجه به تأثیر بالقوه آنان بر مرگ و میر امتیازبندی کرده است. بدین ترتیب این شاخص ۱ امتیاز برای انفارکتوس میوکارد، نارسایی احتقانی قلب، بیماری رگ های محیطی، بیماری عروق مغزی، دمانس، بیماری انسدادی مزمن ریوی، بیماری بافت همبند، زخم، پپتیک، بیماری کبدی خفیف، دیابت بدون عارضه، ۲ امتیاز برای همی پلژی، بیماری کلیوی متوسط تا شدید، دیابت همراه با آسیب به ارگان های انتهایی، ابتلای به هر نوع بدخیمی (در مدت ۵ سال گذشته)، لنفوم و لوسمی، ۳ امتیاز در صورت ابتلا به بیماری کبدی متوسط تا شدید و ۶ امتیاز برای تومورهای جامد با متاستاز و ایدز در نظر می گیرد. امتیاز حاصل از شاخص چارلسون با سن تطبیق داده می شود که طی آن، بعد از ۴۰ سالگی، به ازای هر ۱۰ سال افزایش سن یک امتیاز به جمع نمرات کسب شده اضافه می گردد. در نهایت امتیاز کل، از جمع امتیازهای مربوط به هر بیماری همراه بدست می آید که محدوده آن در سنین کمتر از ۴۰ سالگی، از صفر تا ۳۷ و در سن بالاتر از ۴۰ سالگی صفر تا ۴۳ خواهد شد در نهایت وضعیت بیمار با توجه به امتیاز کسب شده در پنج طبقه بدون بیماری همراه با خطر میرایی به میزان ۱۲ درصد در ۱۰ سال آینده(امتیاز صفر)، خطر مرگ و میر به میزان ۲۶ درصد(امتیاز ۱- ۲)، خطر مرگ و میر به میزان ۵۲ درصد( امتیاز ۴-۳)، خطر مرگ و میر به میزان ۸۵ درصد( امتیاز ۷-۵) و خطر بسیار زیاد با امتیاز حداقل ۸ رتبه بندی شدند.
بیماریهای ثبت شده در پرونده بیماران، یا بیماری های تحت درمان به عنوان بیماری همراه در نظر گرفته شدند. ولی بیماریهای کاملاً درمان شده مثل سابقه پنومونی یا سابقه جراحی بیماری غیرفعال اخیر مثلاً سابقه کلسیستکتومی به عنوان بیماریهای همراه در نظر گرفته نمی شوند(۹۴).
ابزارKDQOL-SF نیز یک ابزار استاندارد شده خود گزارشدهی است که شامل ۸ زیر مقیاس کیفیت زندگی مرتبط با سلامتی و ۱۱ زیر مقیاس کیفیت زندگی مخصوص بیماری کلیوی است. ابزار کیفیت زندگی مرتبط با سلامتی که به عنوان هسته عمومی KDQOL-SF است، همان پرسشنامه ۳۶ سوالی(SF-36) راند نسخه یک می باشد. این ابزار ۸ بعد عملکرد جسمی(۱۰ سوال)، محدودیت نقش ایجاد شده توسط مشکلات جسمی(۴ سوال)، محدودیت نقش ایجاد شده توسط مشکلات عاطفی(۳ سوال)، عملکرد اجتماعی(۲ سوال)، حس خوب بودن عاطفی(۵ سوال)، درد(۲ سوال)، خستگی و انرژی(۴ سوال)، درک سلامت عمومی (۵ سوال) و یک سوال کلی در زمینه سلامت فرد را مورد بررسی قرار می دهد. نتایج حاصله از این ابزار در نهایت در دو بخش PCS که شامل زیر مقیاس های عملکرد جسمی، محدودیت نقش جسمی، درد جسمی، درک سلامت عمومی می باشد و MCS که شامل زیر مقیاس های حس خوب بودن عاطفی، محدودیت نقش عاطفی، عملکرد اجتماعی و سرزندگی(خستگی و انرژی)است، طبقه بندی می شوند. بخش دوم ابزار KDQOL-SF بر روی موارد مرتبط با سلامت افراد مبتلا به بیماری کلیوی و تحت همودیالیز تمرکز می کند که تحت عنوان خلاصه اجزاء بیماری کلیوی۷۸(KDCS) تقسیم بندی شده و شامل زیر مقیاس های: علایم(نشانه ها/ مشکلات)(۱۲ سوال)،تاثیر بیماری کلیوی بر روی زندگی (۸ سوال)، بار مسئولیت بیماری کلیوی(۴ سوال)، وضعیت شغلی(۲ سوال)، عملکرد شناختی(۳ سوال)، کیفیت تعامل اجتماعی(۳ سوال)، عملکرد جنسی(۲ سوال) ، خواب(۴ سوال) ، حمایت اجتماعی(۲ سوال)، دلگرمی دادن توسط کارکنان بخش دیالیز(۲ سوال) و رضایت بیمار(۱ سوال) می باشد. این ابزار به صورت خود ایفا تکمیل شده و مدت زمان تخمینی برای پاسخگویی به سوالات این پرسشنامه حدود ۳۰-۲۰ دقیقه است. در صورت عدم تمایل بیمار به تکمیل پرسشنامه توسط فرد دیگر، طبق توصیه مرکز غیر انتفاعی ارتقا دهنده سیاستهای عمومی از طریق تحقیق و آنالیز و گروه کار کیفیت زندگی بیماران کلیوی، پژوهشگر مجاز به انجام مصاحبه با بیمار خواهد بود.
عبارات این ابزار دارای نمره دهی متفاوتی شامل پاسخهای مستقیم(عبارات۳-۹- ۱۰-۱۱-۱۲-۱۷-۱۹-۲۱-۲۲-۲۳)، معکوس( عبارات ۱-۲-۴- ۵-۶-۷- ۸- ۱۳- ۱۴- ۱۵- ۱۶- ۱۸-۲۰-و ۲۴) و یا بر روی بردار(۱۷ و۲۲) بودند. در سوالاتی که نمره دهی معکوس داشتند و نمرات پایین وضعیت مطلوب را منعکس می کرد، در زمان محاسبه نهایی نمرات، به طور معکوس نمره دهی شدند. تمامی نمرات به صورت درصدی از کل نمره هر مقیاس محاسبه شد و برخی نتایج، همچون نمرات سوالات ۱۷ و ۲۲ که بر بردار صفر تا ده قرار داشتند، برای قرار گرفتن در دامنه ۰ تا ۱۰۰ در عدد ۱۰ ضرب شدند. در نهایت دامنه نمرات هر یک از مقیاس ها بر حسب ۰ تا ۱۰۰ تنظیم شدند که نمرات بالاتر در تمامی عبارات، کیفیت زندگی بهتر را نشان می داد(۹۵). برای مثال اگر میانگین نمره ی کیفیت زندگی در زیر مقیاس درد جسمی بالاتر باشد نشان دهنده ی میزان کمتر درد درک شده توسط بیمار می باشد.
روایی و پایایی ابزار:
ابزار کیفیت زندگی مرتبط با بیماری کلیوی یا KDQOL-SF متشکل از فرم عمومی کوتاه شده کیفیت زندگی (SF-36) و پرسشنامه خاص برای مبتلایان به ESRD و تحت دیالیز توسط هایس۷۹ وهمکارانش در سال ۱۹۹۴ ارائه گردیده و به زبانهای مختلف اسپانیایی، ایتالیایی، آلمانی، ترکی، ژاپنی، فرانسوی و… ترجمه شده است. در ایران نیز این ابزار توسط دکتر پاکپور و همکارانش، در سال ۱۳۸۹، با توجه به فرهنگ ایرانی ترجمه و از نظر روایی و پایایی بررسی شد. این پژوهشگران ابزار KDQOL-36 را با توجه به دامنه ی ضریب آلفا کرونباخ از ۷۱/۰ تا ۹۳/۰ جهت استفاده در جمعیت ایرانی روا و پایا اعلام کردند(۵۷). از این رو در تحقیق حاضر ابزار فوق با کسب مجوز کتبی از دکتر پاکپور، بدون نیاز به تعیین روایی و پایایی، استفاده شد. اما سه پرسشنامه مربوط به اطلاعات فردی، عوامل جسمی و عوامل مرتبط با درمان از نظر روایی محتوایی در اختیار ۱۰ نفر از اعضای هیئت علمی گیلان و قزوین قرار گرفت و اصلاحات لازم طبق نظرات ارائه شده صورت گرفت. از آنجایی که داده های مورد نیاز این بخشها تماما از طریق مشاهده داده های ثبت شده در پرونده، دستگاهها و وسایل مورد استفاده برای بیمار کسب می شد، نیازی به بررسی پایایی آنها نبود.
داده های بدست آمده از این پرسشنامه ها در نهایت با استفاده از آمار توصیفی(توزیع فراوانی، میانگین و انحراف استاندارد) و آمار تحلیلی(آزمون تی مستقل، آنالیز واریانس یکطرفه، همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی) برای تعیین پیش بینی کننده های کیفیت زندگی تجزیه و تحلیل شدند.
روش کاربرد ابزارها و گردآوری داده‌ها:
گردآوری داده های پژوهش با استفاده از روش مشاهده و ثبت اطلاعات موجود در پرونده و مدارک آزمایشگاهی نمونه ها، اندازه گیری (قد و فشارخون) و خودایفا انجام شد. بدین منظور پژوهشگر پس از اخذ معرفی نامه کتبی از دانشکده پرستاری و مامایی شهید بهشتی و معاونت پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی گیلان و ارائه آن به مدیران، مسئولین دفتر پرستاری و سرپرستاران بخشهای همودیالیز مراکز آموزشی درمانی، در نوبت های مختلف دیالیز(صبح، ظهر و عصر) و تمامی روزهای هفته بجز روزهای تعطیل، افراد واجد شرایط را به عنوان نمونه مورد نظر پژوهش انتخاب و پس از ارائه توضیحاتی در مورد اهداف و روش تحقیق و اطمینان دادن به آنها در مورد محرمانه بودن پاسخ‌ها دعوت به مشارکت و تکمیل پرسشنامه ها نمود. نمونه های پژوهش پس از آگاهی از اهداف تحقیق و امضای رضایت نامه کتبی جهت شرکت در تحقیق (درصورت تمایل به مشارکت در تحقیق) حدود سی دقیقه بعد از شروع دیالیز (به منظور ثبات وضعیت بیمار و ایجاد شرایط تقریبا یکسان برای پاسخگویی)، به صورت خود ایفا، اقدام به تکمیل پرسشنامه کیفیت زندگی نمودند، پژوهشگر در هنگام تکمیل پرسشنامه حضور داشته و در صورت نیاز به سوالات واحدهای پژوهش پاسخ میداد. هر نمونه برای پر کردن پرسشنامه به بیست الی سی دقیقه زمان نیاز داشت. بخش مربوط به شاخص های آزمایشگاهی، وزن قبل و بعد دیالیز، از پرونده بیمار و بیماریهای همراه با توجه به اظهارات بیمار و بیماریهای ذکر شده در پرونده پزشکی بیمار تکمیل شدند. در پرونده ی پزشکی واحدهای مورد پژوهش مرکز دیالیز آستانه میزان فسفر سرم ثبت نشده بود و در نتیجه این متغیر در این نمونه ها ارزیابی نشد. فشار خون سیستولیک و دیاستولیک بیماران نیز در وضعیت نشسته و در ۵ الی ۱۰ دقیقه اول دیالیز توسط پژوهشگر اندازه گیری و ثبت می شد.
در مجموع جمع‌آوری داده ها از ۱۲ مرکز دیالیز سراسر استان به مدت تقریبی۳ ماه از دی تا اسفند ماه ۱۳۹۰ به طول انجامید. البته قابل ذکر است که بیماران بخش دیالیز بیمارستان امام حسن فومن، به دلیل در دست تعمیر بودن، در بیمارستان امام خمینی صومعه سرا دیالیز می شدند. از این رو سهمیه تعیین شده برای نمونه های مورد نظر از بیماران آن مرکز انتخاب شد.
روش تجزیه و تحلیل داده ها :
داده های این پژوهش در یک مرحله و به صورت تک گروهی و چند متغیری جمع آوری شد. با در نظر گرفتن عنوان پژوهش متغیرهای اصلی این پژوهش عوامل مرتبط با کیفیت زندگی (شامل عوامل فردی، جسمی و مرتبط با بیماری) به عنوان متغیر مستقل و کیفیت زندگی مرتبط با سلامت به عنوان متغیر وابسته مطرح شدند. یافته های پژوهش حاضر هم از نوع کیفی و هم از نوع کمی بودند.
متغیرهای مطرح در عوامل فردی شامل سن (کمی- پیوسته)، جنس(کیفی- اسمی)، وضعیت تاهل (کیفی- اسمی)، تحصیلات (کیفی– رتبه ای)، شغل (کیفی-اسمی)، درآمد(کمی- پیوسته)، حمایت اجتماعی(کیفی- اسمی)، سرپرست خانواده بودن(کیفی-اسمی)، محل سکونت(کیفی- اسمی)، علت اولیه بیماری(کیفی- اسمی)، شاخص توده بدنی(کمی- پیوسته که در نهایت بصورت کیفی- رتبه ای بیان می شود)، سابقه مصرف سیگار(کیفی- اسمی)، تعداد سیگار مصرفی در روز(کمی- گسسته)، سابقه پیوند کلیه(کیفی- اسمی) و شهر مرکز دیالیز(کیفی- اسمی) بودند که برخی از آنها به علت پراکندگی در برخی متغیر ها و تسهیل بررسی ارتباط آنها با متغیر وابسته و مقایسه با مطالعات دیگر به دو با چند گروه تقسیم شدند. از جمله سن واحدهای مورد پژوهش که به دو گروه سنی کمتر و مساوی ۵۰ سال

مطلب مشابه :  پایان نامه با واژه های کلیدیکوتاه مدت، عدم تمکین، وضعیت اقتصادی، فرمانبرداری

دیدگاهتان را بنویسید