پایان نامه با واژه های کلیدی تحلیل محتوا، تحلیل محتوایی، سازماندهی، تحلیل داده

دست آمد ؛ کد ها نامگذاری شدند . در این مرحله ضمن کد گذاری موضوعات مهمی را که در اولین مواجهه محقق با متن به ذهن او می رسید را در حاشیه سمت چپ متن یادداشت می کرد ( ۹۳ ) . نامگذاری کدهای اولیه بر اساس درونمایه و مضمون معنایی آن انجام شد . کدهای اولیه موقتی بودند و با گذشت زمان ، پس از ارتباط عمیقی که میان پژوهشگر و داده ها برقرار شد ، محقق برخی از کد ها را جا به جا کرده و تغییر می داد و در نهایت کدهای اصلی شکل گرفت . سپس با بازخوانی کدهای به دست آمده با مقایسه و درک مفاهیم مشترک میان کدها ، طبقات اولیه شکل گرفتند . در هر طبقه نیز با بررسی مجدد مفاهیم کدها و تنوع آن ها ، زیر طبقات نمایان شدند . در این مرحله نیز بر اساس واحدهای معنایی یا عبارات مصاحبه شوندگان ، نام گذاری برای زیر طبقات انجام شد . در این مرحله یافته ها به اشکال گوناگون مورد بازبینی و تفسیر قرار گرفتند و در نهایت طبقات و زیر طبقات ۵ هدف اصلی پژوهش در یک ارتباط منطقی آشکار شدند . برای رسیدن به این مرحله ، محقق بارها از زوایای مختلف یافته ها را مورد بررسی و موشکافی قرار داد و با پرسیدن پرسش های مختلف و تفکر عمیق در خصوص ارتباط بین داده ها ی حاصله و مرتبط ساختن آن ها با زمینه ای که هر یک از شرکت کنندگان به نوعی آن را تجربه کرده اند ، توانست به طبقات و زیر طبقات اصلی تجربه مددجویان از اقامت در کانون اصلاح و تربیت تهران دست یابد . خلاصه ای از یافته های حاصله در قالب جداولی در این تحقیق قرار داده شد . در مرحله آخر پژوهشگر به توصیف داده ها پرداخت و تفسیر خود را در این مورد که داده ها حاکی از چیست ارایه داد( ۹۸ ) . در این پژوهش آنالیز به صورت دستی انجام پذیرفت .
تحلیل محتوا به سه روش استقرایی۷۰ ، قیاسی۷۱ و قیاسی – استقرایی۷۲ انجام می پذیرد . رویکرد تحلیل محتوای استقرایی در مواردی استفاده می شود که مطالعات پیشین در آن زمینه وجود ندارد و یا کم و مختصر است . در این رویکرد ، گروه ها از دل داده ها استخراج می شود . رویکردی که بر مبنای داده های استقرایی است از موارد خاص به سمت موارد عمومی پیش می رود . از رویکرد تحلیل محتوایی قیاسی زمانی استفاده می شود که ساختار تحلیل بر پایه ی دانش قبلی بنا شده باشد و هدف از مطالعه آزمون تئوری است . کاربرد این رویکرد زمانی است که هدف پژوهش آزمون یک تئوری جدید در موقعیت متفاوت یا مقایسه ی گروه ها در زمان متفاوت باشد . در رویکرد سوم ، رویکرد تحلیل محتوای قیاسی – استقرایی ، اهداف و سوالات پژوهش بر مبنای یک تئوری شکل می گیرد و سپس در طول انجام پژوهش و گردآوری داده ها ، به روش استقرایی عمل می شود و در نهایت احتمال دارد، مفاهیم مستخرج از تحلیل داده ها مواردی مضاف بر تئوری مورد استفاده ارایه دهد ( ۹۹) . در این مطالعه از رویکرد تحلیل محتوایی قیاسی – استقرایی استفاده شده است . بدین صورت که پس از انتخاب تئوری مناسب و تدوین اهداف و سوالات بر مبنای تئوری به صورت استقرایی گردآوری داده ها و کسب مفاهیم را شروع کردیم . رویکرد استقرایی از سه فاز اصلی : آماده سازی۷۳ ، سازماندهی۷۴ و گزارش۷۵ تشکیل شده است . علاوه بر این موارد ، قوانین مشخص و منظمی برای تحلیل داده ها وجود ندارد . ویژگی اصلی تمام انواع روش های تحلیل محتوایی ، این است که واژه های مستخرج از متن به گروه های محتوایی کوچکتر طبقه بندی شوند ( ۹۹ ) .
۳ – ۹ – ۱ مرحله آماده سازی داده ها
مرحله ی آماده سازی داده ها با انتخاب واحدهای تحلیل آغاز می گردد. این واحد تحلیل می تواند کلمه یا تم باشد. با توجه به سوالات پژوهش ، واحدهای معنایی۷۶ می تواند ، کلمات ، جملات و عبارت را شامل شود. از آنجایی که این پژوهش به دنبال کشف مفاهیم نهفته۷۷ بود ؛ سکوت ، خنده ها ، مکث ها ، بغض ها ، حالات افراد شرکت کننده و … در طول پژوهش مورد توجه قرار داده شد (۹۹) . در ادامه ی فرآیند تحلیل پژوهشگر کوشید تا به معانی داده ها پی ببرد و تشخیص دهد چه وقایعی در حال جریان است .
۳ – ۹ – ۲ مرحله سازماندهی داده ها
وقتی معانی بدست آمد ، مرحله ی بعدی در تحلیل استقرایی سازماندهی داده های کیفی است . این فرآیند شامل کد گذاری باز۷۸ ، ایجاد طبقات۷۹ ، خلاصه سازی۸۰ است . کدگذاری باز یعنی خواندن کلمه به کلمه ، خط به خط ، بند به بند داده ها و الصاق کدها بدون در نظر گرفتن محدودیت های خاص . در مرحله ی کدگذاری باز ، طبقه ها نیز آزادانه انتخاب می شوند . پس از این مرحله طبقه ها تحت عنوانی کلی تر دسته بندی می شوند . هدف از گروه بندی این است که تعداد طبقات کاهش یافته و هرکدام که متعلق به گروه خاصی هستند در یک مکان محتوایی تر کنار هم قرار گیرند و موارد مشابه و غیر مشابه از یکدیگر تفکیک شوند (۹۸ ) و (۹۹ ) . البته ایجاد طبقات صرفا جمع آوری ساده ی مشاهدات مشابه و مرتبط بهم نیست بلکه داده ها باید به گروه های خاص تعلق بگیرند و مقایسه ای بین داده ها صورت بگیرد تا هر داده و کد صرفا در یک طبقه قرارگرفته و هیچ نوع داده ای نباید در دو طبقه قرارداده شود . در واقع هدف از ایجاد طبقات تولید معانی برای توضیح پدیده ، جهت افزایش فهم و تولید دانش می شود (۹۹) .
۳ – ۹ – ۳ مرحله ی خلاصه سازی و گزارش یافته ها
پس از آن که به تحلیل محتوایی استقرایی ، طبقات تنظیم شد ، مرحله خلاصه سازی انجام گرفت . در مرحله ی خلاصه سازی با توجه به اهداف پژوهشی ، توصیفی کلی تر از طبقات و گروه های خلق شده در مرحله ی تجزیه و تحلیل ، به دست آمد . در مرحله ی خلاصه سازی زیر طبقات که از لحاظ محتوایی و موقعیتی مشابه یکدیگرند ، در کنار هم گروه بندی شده و تشکیل یک طبقه را می دهند . و سپس طبقات در گروه هایی بزرگتر و کلی تر با عنوان طبقه های اصلی دسته بندی می شوند ( ۹۰ ) و ( ۹۸) . مرحله ی خلاصه سازی تا زمانی که داده ها معقول و امکان پذیر شدند ( ۹۹ ) . پس از اتمام این مراحل یافته ها در قالب نمودار درختی و جداول نمایش داده شدند .
۳ – ۱۰ ) دقت و اعتبار داده ها
بررسی روایی و دقت در پژوهش های کیفی با هدف حصول اطمینان از این است که مطالعه ی صورت گرفته دقیقا بیانگر تجربیات افراد شرکت کننده در آن باشد. لازمه این امر رعایت دقت در مستند سازی ، بررسی دقیق پدیده و نیز پایبندی به مسایل اخلاقی است ( ۱۰۰ ) . پژوهشگر در این مطالعه با رعایت دقت و و وضوح در توضیح پدیده موردنظر ، اهمیت آن ، فلسفه و پیش فرض های مطالعه ، بستر و شرایط محیط پژوهش ، ویژگی های شرکت کنندگان ، نقش محقق ، روش های نمونه گیری ، جمع آوری و تحلیل داده ها ، ملاحظات اخلاقی ، نتیجه گیری ها و کاربردهای عملی تحقیق ، این اطمینان را به خوانندگان می دهد که ثبت داده ها و سایر مراحل با نهایت دقت انجام شده است . قابلیت اطمینان در تحقیقات کیفی به معنای کفایت و صحت روش شناسی تحقیق است . معتبر بودن معادل واژه اعتبار درونی در مطالعات کمی است و نشان می دهد که یافته های پژوهش با ادراکات افراد تحت مطالعه مطابقت دارد . اعتبار عبارت است از فعالیت هایی که منجر به افزایش احتمال تولید یافته های حقیقی و معتبر می شوند . ملاک های مقبولیت ( عینیت پذیری ) داده ها که همانند روایی و پایایی در پژوهش های کمی است ، برای ارزیابی عینیت پذیری داده های این پژوهش به کار برده شد . مقبولیت به معنی پذیرفته بودن داده ها است و این امر در گرو جمع آوری داده های حقیقی است ( ۱۰۱ ) . در این پژوهش برای کسب اطمینان از صحت اعتبار۸۱ داده ها از ۵ روش زیر استفاده شد .
بررسی و مشاهده پیوسته۸۲ : معیار اول که یکی از بهترین روش های ایجاد اعتبار است ، درگیری طولانی مدت با موضوع و تخصیص زمان کافی برای گردآوری داده ها ، تحلیل پیوسته و ثبت دقیق هر یک ازمراحل پژوهش بود . بدین جهت محقق به مدت طولانی ( ۷ ماه ) در محیط پژوهش حضور یافته و با شرکت کنندگان ارتباط کافی و تنگاتنگ داشت .
استفاده از تلفیق در پژوهش ۸۳: پژوهشگر به طور تلفیقی از چندین روش جمع آوری داده ها ( مشاهده مشارکتی ، مصاحبه ، بحث متمرکز گروهی ، یادداشت در عرصه )۸۴ به طور همزمان و نیز تلفیق زمانی۸۵ ( بررسی در زمان های مداوم و امکان بازخورد به داد ها ) برای رعایت اعتبار هرچه بیشتر مطالعه حاضر استفاده کرد .
بازنگری ناظرین۸۶: تایید نظرات ناظران خارجی ( چند پژوهشگر نتایج یکسانی از دست نوشته ها و گزارش ها داشتند ) به اعتبار پژوهش می افزاید . از این رو محقق کدهای بدست آمده ، طبقات و زیر طبقات را در اختیار اساتید راهنما و مشاور قرار می داد و ازنظرات آن ها استفاده کرد .
تحلیل موارد مخالف۸۷ : در این پژوهش به منظور دستیابی به اعتبار هر چه بیشتر از نظرات شرکت کنندگان متنوع و مخالف یکدیگر استفاده شد .
بازبینی دست نوشته ها توسط شرکت کنندگان ۸۸: محقق داده های بدست آمده را با شرکت کنندگان در پژوهش در میان گذاشت و ضمن کسب تایید از ایشان چنانچه ابهامی در قسمت هایی از مصاحبه و بحث های متمرکز گروهی وجود داشت ، آن ها را مجددا با آن ها مطرح نموده و آن ها خواسته شد که توضیحات بیشتری ارایه دهند ( ۱۰۱ ) و ( ۱۰۲ ) . همچنین گاهی اوقات پیش می آمد که محقق پرسش هایی که در ذهن او ایجاد شده بود را با مصاحبه شوندگان در میان می گذاشت و از آن ها می خواست که در صورت تمایل پاسخ دهند . این امر تایید مطالب توسط شرکت کنندگان نیز نامیده می شود ( ۱۰۳ ) . اعتمادی که شرکت کنندگان به پژوهشگر یافته بودند کمک بسیاری در به دست آوردن اطلاعات دقیق و صادقانه کرد .
۳ – ۱۱ ) ملاحظات اخلاقی
۱ : قبل از شروع پژوهش ، محقق خود را به مشارکت کنندگان معرفی نمود و در خصوص اهداف تحقیق توضیحات کامل ارایه و به سوالات آن ها با دقت و حوصله پاسخ داد .
۲: حضور مددجویان و سایر شرکت کنندگان ، در مصاحبه ها و بحث های گروهی کاملا اختیاری و منوط به رضایت کتبی بود . از مشارکت کنندگان خواسته شد که قبل از شروع مصاحبه ، فرم رضایت نامه آگاهانه از مشارکت در تحقیق را به دقت مطالعه و سپس امضا نمایند ، برای مددجویانی که توانایی خواندن نداشتند از یکی از دوستان آن ها خواسته شد تا فرم مربوطه برای شرکت کننده خوانده شود .
۳: به شرکت کنندگان اطمینان داده شد ، هویت و تمام اطلاعات شخصی آنان محرمانه و صرفا در اختیار محقق باقی خواهد ماند .
۴ : به شرکت کنندگان بابت استفاده صرفا پژوهشی از یافته های بدست آمده از پژوهش اطمینان داده شد .
۵ : به شرکت کنندگان گفته شد در صورت تمایل یک نسخه از نتایج در اختیار آنان قرار خواهد گرفت .
۶ : شرکت کنندگان اختیار داشتند که در هر مرحله از تحقیق در صورت عدم رضایت از ادامه همکاری ، انصراف دهند .
۷ : شرکت کنندگان اختیار داشتند که به آن دسته از سوالاتی که می خواهند پاسخ

مطلب مشابه :  ایران رتبه دهم جهانی رو در ثبت آثار یونسکو داره

دیدگاهتان را بنویسید