دسته بندی: علمی - تحقیقاتی
برنامه ریزی راهبردی توسعه اکوتوریسم در منطقه ارسباران مطالعه موردی شهرستان کلیبر- قسمت 41
للك سياه

گلابي وحشي پلنگ

توت فرنگي وحشي

پس از جنگل عمده‌ترين پوشش گياهي ارسباران مرتع است. تفاوت ارتفاع، بارندگي و شرايط آب و هوايي بين شمال و جنوب منطقه باعث شده است كه مرتع با ويژگيهاي متفاوت در منطقه وجود داشته باشد بطور كلي مراتع ارسباران را به 3 دسته مي‌توان تقسيم كرد :

  • مراتع قشلاقي: به ارتفاع صفر تا 700 متر از سطح دريا:
  • مراتع ييلاقي: به ارتفاع 1500 متر بالاترو از حد انتهايي جنگل شروع ميگردد.
  • بخشي از سطح منطقه توسط روستاها و مزارع حاشيه‌اي روستاها پوشيده شده است.

مساحت مراتع منطقه مورد مطالعه بالغ بر 11777 هكتار برآورد گرديده است.
بدليل وجود طيف وسيعي ازتنوع اقليمي و زيستگاهي، منطقه حفاظت شده ارسباران داراي مجموعه گرانبهائي ازمنابع ژنتيك جانوري درمناطق شمال غرب كشوراست. كه درآن ميتوان مجموعهاي از پرندگان وپستاندران را درمحدودهاي نه چندان وسيع مشاهده نمود
حدود 230 گونه پرنده شناسايي شده است، كه مهمترین گونه های آن به قرار زير قابل ذكر ميباشد:
سياه خروس ، قرقاول ، دراج ، سهره دمگاه سفيد ، كبك معمولي ، لك لك سياه ، كبك دري ، كبك چيل ، قمري ، فاخته ، سارجي جاق ، كبوتر جنگلي و چاهي ، بلدرچين ، كوكر ، توكا ، چلچله ، دم جنبانك ، پيت ، عقاب طلائي، عقاب شاهي، سارگپه پابلند ، كركس، هما ، عقاب مارخور ، بالابان، ليل، لاچين، طرلان و دليجه ، غازخاكستري؛ غاز پيشاني سفيد؛ باكلان؛ آنقوت؛ كله سبز؛ خوتكا و چنگر و انواع مرغابي ها.
بيش از 39 گونه پستاندار در منطقه حفاظت شده ارسباران شناسايي شده است، اين منطقه داراي ذخاير ژنتيكي قابل توجهي ازانواع پستانداران است، كه علاوه بر پستانداران كوه زي گونههاي متعلق به مناطق جنگلي نيز دراين منطقه يافت ميشود. كه بشرح ذيل ميباشد:
خرس قهوه اي ، مرال وشوكا ، كل و بز ، گراز ، پلنگ ، سياه گوش ، گرگ، روباه، شغال، سمور، راسو، گوركن، تشي و خارپشت
حدود 38 گونه خزنده در منطقه حفاظت شده ارسباران شناسايي شده است از جمله مارهاي منطقه كه در3 گروه سمي، نيمه سمي و غير سمي قرار ميگيرند و شامل مارهاي افعي: گرزه مار، افعي البرزي، افعي زنجاني ، يله مار ، مار چليپر، مار آتشي، قمچه مار، گوند مار، مار كوتوله و دیگر دوزیستان همچون قورباغه معمولي و قورباغه درختي و سوسماردر منطقه به وفور یافت می شود
وجود رودخانههاي مهم و پر آب در منطقه ارسباران سبب شده است كه محيط زيست غني و مناسب براي زندگي انواع ماهيان فراهم آيد.
بر اساس ضوابط 20% مناطق حفاظت شده بایستی مناطق امن و ممنوعه باشد که این نقاط از زیستگاه های مهم و حساس منطقه بشمار می رود. می توان به زيستگاه آنزا ، زيستگاه كلن ، زيستگاه پيره درسي ، زيستگاه قارونلار- قلعه دره سي وينق ، زيستگاه جنگ داغي (شاه اتران) ،زيستگاه وايقان اشاره کرد.
جنگلها و مراتع شهرستان کلیبر:
پوشش گیاهی شهرستان کلیبرنسبت به سایرنقاط استان آذربایجان شرقی غنی وازامیت خاصی برخورداربوده و دارای جنگل های وسیع با انواع درختان نادروچمنزارهای طبیعی میباشد.این شهرستان با توجه به موقعیت اقلیمی خود، بیشترین درصد جنگل یعنی 2/65%مناطق جنگلی استان را تشکیل میدهد. مساحت کل جنگل های منطقه 80000هکتار میباشد.مساحت مراتع آن نیزحدود290000هکتاراست که از این مقدار190000هکتارآن دربخش خدافرین و10000هکتارا آن نیز در بخش مرکزی واقع است.ازلحاظ مراتع120000هکتارآن مرتع متوسط و 550 هکتارآن مرتع فقیر محسوب می گردد.بطور کلی سطح پوشش مرتعی شهرستان کلیبر 4/227هزار هکتار می باسدکه حدود 6/11 درصد از کل مراتع استان را به خود اختصاص داده است و حدود 24 درصد از مراتع شهرستان کلیبر جزء مراتع خوب باپوشش گیاهی (50 تا 100درصد)، 50درصد جزءمراتع متوسط با پوشش گیاهی(35 تا 50 درصد) و 21 در صد جزء مراتع ضعیف با پوشش گیاهی (15 تا 35 درصد) می باشد . از کل ارضی مرتعی کلیبر حدود 90781تن علوفه خشک تولید شده است که به مصرف دامهای شهرستان بویژه گوسفند وبره می رسد .البته قابل ذکر است که وسعت مراتع بیش از این بوده ولی به دلایلی چون بهره برداری از مراتع با تعداددام بیش از ظرفیت مراتع، تبدیل مراتع به اراضی مزروعی، چرای زود رس، دیر رس، بوته کنی و… موجب گردیده است که مراتع به سرعت تخریب و کاهش پیدا کند(حمزه زاده ،ص 7، 1389). برخی از گیاهان داروئی موجود در مراتع شهرستان کلیبرعبارتند از: پیاز، تره، سیر، گاوزبان وحشی، زرشک، گلرنگ، ذغال اخته، فندق، خاکشیر، انجیر، سنجد، پونه، آویشن، شیرین بیان، و… وجود ارزشهای مختلف صنعتی، دارویی، پزشکی، خوراکی، پژوهشی و آموزشی وزیبایی شناختی ازقابلیت های بالقوه پوشش گیاهی غنی این منطقه می باشد.(همان،ص 82).
7-2-4- منابع آب شهرستان کلیبر
سد ارسبارن: در 55 کیلومتری شمال کلیبر در دهستان قشلاق بخش آبش احمد قرار دارد آب این سد از رود سلن چای تامین می شود و دارای حجم 25 میلیون متر مکعب جهت تامین آب کشاورزی می باشد.
سد شاهبوداغلو:در دهستان بسطاملو بخش خدافرین بر روی مولان چای جهت تامین آب کشاورزی و تغذیه مصنوعی و کنترل سیلاب مورد بهره برداری قرار می گیرد .این سد خاکی گنجایش مفید یک میلیون متر مکعب آب را دارد و 140 هکتار اراضی زیر کشت دارد .
سد پیره یوسفیان : این سد در پیره یوسفیان واقع در دهستان ییلاق بخش مرکزی از نوع سدسنگی بر روی آبراهه سیل قرار گرفته است با گنجایش 6/1میلیون متر مکعب و اراضی زیر کشت 35 هکتار می
باشد
سد پیغام چای: واقع در روستای نوجه ده دردهستان پیغام چای بخش مرکزی جهت تامین آب کشاورزی و شرب بروی رودخانه پیغام چای احداث و مورد بهره برداری قرارمی گیرد با گنجایش 2/11میلیون متر مکعب آب بوده و تامین کننده 2/1میلیون متر مکعب آب شرب و 150هکتاراراضی زیر کشت می باشد.
سد خدافرین: برروی رود خانه ارس در شمال کلیبر در بخش خدافرین احداث گردیده و هدف از احداث این سد تامین آب کشاورزی، شرب و تولید برق می باشد با حجم آب 820 میلیون متر مکعب و 74000هکتار اراضی را تحت پوشش قرارخواهد داد.
سد تنظیمی قیز قلعه سی: برروی رود خانه ارس در بخش خدافرین 13 کیلومترپایین تر از سد خدافرین به عنوان سد تنظیمی برای تامین آب کشاورزی و شرب و تولید برق در دست اجرا می باشد(وزارت جهاد کشاورزی،بهار1392).
هرچند هریک از سدهای مذکور بطور مستقیم به منظور ایجاد و توسعه گردشگری احداث نشده است ولی بصورت غیرمستقیم و درصورتی که مورد توجه قرارگیرند می توانند به عنوان یک پتانسیل برای جذب گردشگر وجاذبه گردشگری نیزتبدیل شوند.
8-2-4- توپو گرافی منطقه
کلیبردر یک منطقه کوهستانی واقع شده است وبجزگوشه شمال شرقی شهرستان و قسمتی از دشت مغان که جلگه ای است، بقیه نقاط شهرستان کاملا کوهستانی می باشد.این شهرستان ازنظر زمین شناسی در زون ساختاری البرز- آذربایجان قراردارد.ازحدود کلیبر تا اهر دورشته ارتفاعات قرارگرفته است که در شرق کلیبر کوههای گشت سر با ارتفاع 2908متراز شمال به جنوب تا حوالی اهرکشیده شده است و رشته کوه های پالیشکوه با ارتفاع 2054متر درشما شرقی واقع شده اند.ازنظرشکل ظاهری، منطقه کلیبر را می توان به مناطقی تقسیم نمود که قسمت شمالی آن پست ترین منطقه به شمار می رود.که در کنار رود ارس 200متراز سطح دریا ارتفاع داردوبلندترین ارتفاع شهرستان2946متردرقله کوه قندران باشی درمنطقه جنوب شهرستان واقع شده است.شیب عمومی زمین با وجود تنوع در جهت آن در حالت کلی به سمت شمال بوده که در نهایت به دره رود ارس ختم می شود.ازقلل و ارتفاعات قره داغ دراین منطقه می توان قله 2908متری گشت سر، 2600متری شیپور، 2761متری سایگرام و 2946 متری قندران باشی در جنوب و جنوب غربی شهر کلیبر را نام برد.
اقلیم
اقلیم عبارت از میانگین های شرایط جوی درازمدت، که خودمتأثر از عامل توپوگرافی، ارتفاع دوری ونزدیکی به دریا، عرض جغرافیایی و جریانات اتمسفروسیستمهای جوی میباشد.بررسی و شناخت وضعیت اقلیمی هر منطقه می تواند راهنمای مناسبی جهت استفاده از امکانات طبیعی محیط وکاهش اثرات نامطلوب آن و ایجاد شرایط راحت باشد.
الف:بارش

برچسب ها :

ناموجود