دسته بندی: علمی - تحقیقاتی
برنامه ریزی راهبردی توسعه اکوتوریسم در منطقه ارسباران مطالعه موردی شهرستان کلیبر- قسمت 6

جدول4-23:ماتریس برنامه ریزی راهبردی کمی(QSPM)
اکوتوریسم شهرستان کلیبر(عوامل خارجی) – محاسبات راهبردWO……………………………………………….137
جدول4-24:الویت بندی راهبردهایWO منتج ازماتریس راهبردی کمی(QSPM)
اکوتوریسم شهرستان کلیبر………………………………………………………………………………………………………..138
جدول4-25:ماتریس برنامه ریزی راهبردی کمی(QSPM)
اکوتوریسم شهرستان کلیبر(عوامل داخلی) – محاسبات راهبردWT………………………………………………….139
جدول4-26:ماتریس برنامه ریزی راهبردی کمی(QSPM)
اکوتوریسم شهرستان کلیبر(عوامل خارجی) – محاسبات راهبردWT………………………………………………..140
جدول4-27:الویت بندی راهبردهایWT منتج ازماتریس راهبردی کمی(QSPM)
اکوتوریسم شهرستان کلیبر………………………………………………………………………………………………………..141
جدول4-28:الویت بندی راهبردهای توسعه اکوتوریسم شهرستان کلیبر
براساس بالاترین امتیازدربین راهبردهای چهارگانه(so,st,wo,wt)………………………………………………..142
جدول4-29: 10الویت اول راهبردهای توسعه اکوتوریسم شهرستان کلیبر
دربین راهبردهای چهارگانه(so,wo,st,wt)………………………………………………………………………………..143
1-1-نمودار فرایند تحقیق……………………………………………………………………………………………………………13
2-1: نموداراکوتوریسم به عنوان یک فرصت………………………………………………………………………………….21
نمودار2-2: ابعاد گردشگری پایدار و روابط متقابل بین آنها………………………………………………………………32
نمودار2-3:نظام گردشگری قدیمی(سنتی)………………………………………………………………………………………34
نمودار2-4: نظام گردشگری پایدار………………………………………………………………………………………………..35
نمودار 2-5:برنامه ریزی زمانی صنعت گردشگری…………………………………………………………………………..43
نمودار2-6:عناصر اصلی راهبرد توسعه گردشگری…………………………………………………………………………..51
نمودار2-7: سیر تکاملی برنامه ریزی گردشگری……………………………………………………………………………..56
نمودار3-1:فرآیند برنامه ریزی راهبردی توسعه گردشگری(مدل برایسون)………………………………………….65
نمودار3-2: الگوی جامع مدیریت استراتژیک………………………………………………………………………………….67
نمودار3-3:فرایند برنامه ریزی راهبردی توسعه اکوتوریسم شهرستان کلیبر………………………………………….67
نمودار3-4:الگوی عوامل موثر برتدوین راهبردهای توسعه گردشگری………………………………………………..71
نمودار3-5: ماتریس ارزیابی عوامل داخلی و خارجی………………………………………………………………………77
نمودار4-1: الگوی ارزیابی وانتخاب استراتژی (ماتریس عوامل داخلی وخارجیIE)
اکوتوریسم شهرستان کلیبر) ……………………………………………………………………………………………………….122
نقشه2-1: موقعیت جغرافیایی منطقه ارسباران…………………………………………………………………………………88
نقشه2-2: موقعیت جغرافیایی شهرستان کلیبر………………………………………………………………………………….89
فصل اول
1
کلیات پژوهش
1-1- مقدمه
گردشگری یک پدیده اجتماعی و فرهنگی است که بدلیل دارابودن اهمیت اقتصادی در شهرها ومناطق سرتاسر جهان گسترش یافته است(Stephen ، ص 3 ، 2010).امروزه گردشگری ومسافرت بصورت یکی از پایه های استوار نظام اقتصادجهانی درآمده است(نوابخشی، ص 15،1392).ودر حال حاضر گردشگری یکی از ارکان اصلی توسعه در جهان بشمار می آید.بسیاری از برنامه ریزان و سیاستگذاران توسعه نیز از صنعت گردشگری به عنوان یکی از عوامل تأثیر گذاربر توسعه پایداریاد می کنند.بدون شک برخورداری از منابع و جاذبه های موجود، در پیدایش و توسعه گردشگری نقش اساسی را ایفا می کنند. بکارگیری منابع، مستلزم نگاهی همه جانبه و علمی به این مقوله می باشد. مقاصد گردشگری نیازمند مدیریت و برنامه ریزی هستند. در صورتی که برنامه ریزی و مدیریت خردمندانه ای در بهره مندی از منابع و جاذبه های گردشگری وجود نداشته باشد، زمینه های بهره مندی از این منافع کاهش می یابد ودر برخی موارد اتلاف منابع می شود(داغستانی، 24، 1391) به همین دلیل ضروری است که پتانسیل های هر منطقه یا ناحیه یا یک نقطه جغرافیایی را شناخت و سپس برای توسعه و پایداری آن پتانسیل ها اقدام به برنامه ریزی علمی و دقیق کردمنطقه ارسباران وبویژه شهرستان کلیبرنیزدارای منابع طبیعی متنوع وبکر می باشندکه به منظور بهره برداری وحفاظت از آنها نیازمند برنامه ریزی وهدف گذاری هستند به نظرمی آید لازمه این برنامه ریزی، شناخت ویژگی های منطقه ونقاط قوت وضعف آن وتهدیدها وفرصتهای پیش روی آن می باشد، که این امربه پیمودن گامهای برنامه ریزی وتوسعه گردشگری دراین منطقه کمک می کند.
2-1- بیان مسئله
(مرا از این فضاهای طبیعت آزار دهنده نجات بده و به مراکز خرید بزرگ ببر)(تیموتی،ص 17، 1388) این جمله نشاندهنده این است که صرف وجود زیبایی ها ومنابع وطبیعت نمی تواندجذابیت وبرتری وتوسعه ایجاد کند بلکه نیازمند برنامه ریزی وزمانبندی دقیق وعلمی ومنطقی است تا بتواند به یک فرصت ومحرک توسعه مبدل شود چه بسا که درصورت بی توجهی ممکن است حتی یک جنگل عظیم مورد سوء استفاده افراد سودجو قرار گرفته وزودتر از حالت طبیعی اش دچار زوال شود.
بنابرین گردشگری نیز همچون سایرپدید ه های اجتماعی نیاز به برنامه ریزی و مدیریت دارد حتی اگر یک مکان،
زیبا و متنوع باشد ممکن است بدون مدیریت وبرنامه ریزی نتواند برای گردشگر جذاب باشد(تیموتی ، ص 196، 1388). داشتن منابع وطبیعت زیبا ومتنوع خوب است ومی تواندمنافع عظیمی برای صنعت گردشگری بدنبال داشته باشد. بررسی ها نشان می دهد گردشگری بزرگترین فعالیت اقتصادی جهان می باشدبزرگتر از صنایع دفاع، تولیدات صنعتی، نفت و کشاورزی(معصومی، ص 14، 1387). وحتی گردشگری به اندازه صنعت مهم بوده ودرسبد صادراتی کشورهای کمتر توسعه یافته به مراتب از جایگاه مهمتری نسبت به دیگر فعالیتهای اقتصادی همچون معدن برخوردار است. بطوری که سهم قاره آفریقا که سرشارازمعادن باارزش می باشد، از گردشگری جهانی به مراتب بیشتر از سهم متوسط جهانی است و سود آوری گردشگری بیشتر از معادن می باشد(میجل، ص 30، 1391)ودر مواردی کارشناسان اقتصاد منطقه ای، گردشگری را بعنوان تنها عامل استقرار منابع وتوسعه مناطق کمتر توسعه یافته معرفی نموده اند(معصومی، 11، 1387).اماگردشگری با همه این ویژگی ها ومنافعی که برای جامعه بدنبال دارد ممکن است درصورت بی توجهی وعدم برنامه ریزی به ازبین رفتن این جاذبه ها ومنابع منجر شود.وحتی ممکن است جاذبه های گردشگری به خودی خود نتواند جذاب باشد وعلاقمندان وگردشگران را به سمت خود جذب کند بلکه نیازمند توجه وتحقیق ومطالعه وبرنامه ریزی است تابصورت پایدار هم گردشگران رابه سمت خود جذب کندوهم منابع گردشگری را حفظ کند. اکوتوریسم(طبیعت گردی) یکی از انواع گردشگری است که این پتانسیل را داردتا ازطریق نظارت، اقدامات محلی واشتغال، مبادله فرهنگی،آموزش زیست محیطی، توجیه منطقه حفاظت شده و تجلیل از بازدیدکنندگان ، تهدیدات زیست محیطی را کاهش دهدوموجب پایداری محیط طبیعی و گردشگری شود وچنانچه پیش بینی شده است که این نوع گردشگری تا سال 2020 بیشترین گردشگران را در برخواهد داشت. در حال حاضراغلب کشورهای جهان دررقابتی تنگاتنگ و نزدیک، درپی بهره گیری ازتوانمندیهای کشورخود هستندتا بتوانند سهم بیشتری از درامد ناشی از صنعت گردشگری را به خود اختصاص دهند و با ساده ترین شکل ممکن به اشتغال زایی بپردازند. در این میان کشور ما ازلحاظ تعداد جاذبه های گردشگری جزء کشورهای اول پرجاذبه گردشگری درجهان است و ازلحاظ تنوع زیستی و تنوع جاذبه های طبیعی رتبه پنجم را درجهان دارا می باشد. ولی متاسفانه بدلیل برخی مشکلات هرگزجایگاه شایسته خود را درعرصه بین المللی گردشگری نیافته است.بطوری که در جدول رتبه بندی سالهای گذشته ازنظرپذیرش گردشگران و اخذ درامد همواره رتبه ای بالای 60راداشته و ازنظرهزینه گردشگری نیزرتبه ای بعداز40رادارابوده است(.معصومی،ص 1385،12). شهرستان کلیبربه دلیل موقعیت خاص جغرافیایی ، قرارگرفتن در دل کوههای قره داغ و به علت شرایط آب و هوایی و اقلیمی متنوع، وگونه های گیاهی و جانوری و نیز دارابودن جنگلهای ارسباران و منطقه حفاظت شده ارسباران و نیز وجود رودخانه ها ی فراوان که در راس آن رودخانه مرزی ارس قرار دارد و نیز آبهای سردوگرم درمانی ونیزبدلیل همسایگی با کشورهای آذربایجان و ارمنستان وهمچنین همسایگی بادوقطب صنعتی دشت مغان ومنطقه آزاد ارس وهمچنین وجود سد بزرگ مرزی صلح و دوستی که بین سه کشور منعقد شده است وازطرف دیگر باوجود آثارتاریخی وداشتن پیشینه فرهنگی غنی ازتوان و قابلیت های بالایی جهت توسعه گردشگری و اکوتوریسم برخوردار است که می تواند به عنوان قطب گردشگری درفعالیتهای اکوتوریستی کشورمطرح شود با وجود اینکه محدوده مطالعاتی مورد نظرازنظر منابع اصلی برخوردار ازمنابع وجاذبه های غنی است اما مطالعات وتحقیقات دیگرمحققان(همچون پایان نامه ناموری چایکندی) وآمار های رسمی نشان می دهد که هنوز این منطقه نتوانسته است گردشگران بویژه گردشگران طبیعت گردی را به سمت خود جذب کند واین برای یک منطقه ای که استعداد ها وشرایط تبدیل شدن به یک مقصد گردشگری را دارد، یک مسئله می باشدکه به نظرمی رسددراین حالت برنامه ریزی بتواند با هدایت منابع پشتیبان ورشد وتوسعه این منابع گامی درجهت جذب گردشگربصورت پایداربه این منطقه مؤثرواقع شود.لازمه رسیدن به این هدف تدوین برنامه ها و استراژیهاوراهبردهای علمی و منطقی است بطورکلی برنامه ریزی یک فرایند مداوم بوده وباید متناسب با تغییر شرایط، قابلیت انعطاف داشته باشدودرعین حال به اهداف اساسی توسعه دست یابد ازاین روبرنامه ریزی راهبردی به دنبال تناسب مطلوب بین سیستم و محیط آن است و تمرکزآن بیشتردرموردشناسایی و حل مسائل فوری است. رویکردبرنامه ریزی راهبردی بطورمعمول بیشتربدنبال تغییرسریع شرایط مقصد گردشگری درآینده است. با توجه به مشاهدات چندساله ومطالعات محقق ودیگر محققان که در این زمینه صورت گرفته است وبا استناد به آمارواسناد های مربوط به گردشگری در شهرستان کلیبر می توان گفت که بطور مشخص مسئله ما این است که شهرستان کلیبر با وجود استعداد ها وپتانسیل های گردشگری بویژه طبیعت گردی هنوز نتوانسته است به یک مقصد گردشگری تبدیل شود وهیچ برنامه وراهبردی به منظور بهره گیری ازپتانسیلهای طبیعی و تاریخی موجود در شهرستان جهت جذب گردشگربه این منطقه وجود ندارد از این رو تحقیق حاضربا تاکیدبربرنامه ریزی راهبردی ورویکرد پایداری، درصددتدوین راهبردهای اجرایی و مؤثربه منظورتوسعه اکوتوریسم درشهرستان کلیبروتبدیل آن به یک مقصد گردشگری واکوتوریستی می باشد.

برچسب ها :

ناموجود