دسته بندی: علمی - تحقیقاتی
برنامه ریزی راهبردی توسعه اکوتوریسم در منطقه ارسباران مطالعه موردی شهرستان کلیبر- قسمت 7

3-1- اهمیت وضرورت تحقیق
چه در کشور های توسعه یافته وچه کشور های درحال توسعه گردشگری ازلحاظ اقتصادی یکی از سریعترین بخش در حال رشدویکی ازبزرگترین منبع سرمایه گذاری و اشتغال زایی می باشد.وطبق آمار سازمان گردشگری تعداد گردشگران بین المللی از 25 میلیون در سال 1950 به 846میلیون نفر در سال 2006 رسیده است وپیش بینی شده است که این تعداد در سال 2020به 6/1میلیارد نفربرسد.(stephen، ص 3، 2010).گردشگری یکی ازسریعترین صنعت های درحال رشد جهان ومنبع اصلی تبادل درآمد خارجی واشتغال برای برخی ازکشورهای درحال توسعه بوده وبه طورفزاینده برمحیط طبیعی متمرکز است(سینها، ص209، 1390).طبق پیش بینی یونسکو تا پایان سال 2020میلادی اکوتوریسم با بالاترین رشد درمقام اول ازبخشهای مختلف گردشگری قرارخواهد گرفت(فروهرمقدم، ص13، 1391).اهمیت و عظمت گردشگری به ایجاد فرصتهای شغلی و درآمد محدود نمی گردد. در صورت برنامه ریزی و توسعه از پیش اندیشیده شده، گردشگری قادر است منافع مستقیم و غیر مستقیم اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، محیطی و سیاسی را ایجاد و سهم قابل توجهی را درتوسعه ایفا نماید(معصومی، ص 26، 1379).همه گردشگران نیازمند تسهیلات وخدمات و صرف هزینه در منطقه مقصد هستند بنابرین باید برای آنان برنامه ریزی شود(ضرغام، ص 16، 1389).به منظور استفاده از توانهای محیطی و ظرفیتهای بلا استفاده از مناطق گردشگری لازم است با ایجاد زیرساختهای مناسب، ایجاد انگیزه برای بازدید از منطقه، تعیین الویتهای توسعه، محرکهای لازم جهت ایجاد انگیزه بازدید از مقصد را فراهم آورد. چنین اقداماتی بدون توجه به ابعاد گوناگون جاذبه های بالفعل و بالقوه و تدوین برنامه های مبتنی بر الویتهای توسعه میسر نخواهد بود. با توجه به نقش وکارکردهایی که جاذبه ها در توسعه گردشگری مقاصد برعهده دارند نحوه برنامه ریزی، مدیریت و توسعه آنها از اهمیت قابل توجهی برخوردار است. عدم برنامه ریزی جهت بهره برداری مستمر از منابع طبیعی، اقتصادی، فرهنگی، امکانات و تسهیلات با عث ازدست رفتن این پتانسیل ها و حتی باعث صدمات جبران نا پذیری به این صنعت و جامعه میزبان خواهد شد(داغستانی، ص25، 1391). به همین دلیل است که در فرایند های برنامه ریزی توسعه گردشگری ملاحضه می گردد که از شناسایی جاذبه ها، تجزیه و تحلیل، تدوین سیاستها و راهبردها و ارائه راهکارهای توسعه جاذبه های گردشگری به تفضیل سخن گفته شده و به منظور دست یافتن به توسعه پایدار و همه جانبه از منابع و جاذبه ها به عنوان اساس آن یاد شده است.بطور مشخص گردشگری جدا از آثار مخربی که ممکن است داشته باشد، توسعه ورونق ورشد اقتصادی واجتماعی را به همراه دارد بنابرین اهمیت موضوع از این جهت است که ما برای اینکه بتوانیم از بار مثبت گردشگر یعنی رشد وتوسعه جامعه وجلوگیری از بار منفی گردشگری همچون تخریب منابع جذب کننده گردشگربهره بگیریم نیاز به مطالعه وبرنامه ریزی درچارچوب برنامه ریزی راهبردی برای این منطقه هستیم واز طرف دیگر اهمیت این موضوع از آنجاست که مطالعات نشان می دهد که گردشگری یک موضوع مهم و اساسی است بخصوص برای جوامع ومناطق ونواحی که دارای قابلیتها وجاذبه ها وتوانهای جذب گردشگری در آن موجود باشد ومنطقه ارسباران و بویژه شهرستان کلیبر که بیش از 70 درصد این منطقه را تشکیل می دهددارای منابع طبیعی زیباومتنوع می باشد که نیازمند توجه وبرنامه ریزی به منظور هدایت گردشگران به آنجاوتوسعه گردشکری درآن و استفاده و بهره برداری از این منابع با هدف پایداری آنها می باشد تابلکه ازطریق این پتانسیل بتوان به رونق وتوسعه این منطقه کمک کرد. همچنانکه مطالعات دیگرجوامع ومناطق جذب گردشگر نشان می دهد اگربتوان از پتانسیل هاوفرصت های موجود در منطقه کلیبر براساس یک چارچوب وبرنامه مشخص استفاده کرد می توان به توسعه ورونق گردشگری و بویژه طبیعت گردی درآن امیدوار بود.توسعه گردشگری می تواند به روند رشد وتوسعه این منطقه نیزکمک قابل توجهی کند.
4-1- اهداف تحقیق
هدف اصلی این تحقیق بررسی قابلیتها و محدودیتهای اکوتوریستی شهرستان کلیبردرچارچوب رویکرد توسعه پایداروارائه راهبردهایی به منظور توسعه گردشگری واکوتوریسم شهرستان کلیبرباتوجه به پتانسیل های آن می باشد
1-4-1- اهداف فرعی:
1- شناسایی و معرفی توانمندیها و پتانسیل های اکو توریستی شهرستان کلیبر
2- شناسایی فرصتها،تهدیدات، نقاط قوت ونقاط ضعف شهرستان دربخش های مرتبط با گردشگری و اکوتوریسم
3- تدوین راهبردهای توسعه گردشگری پایدارومعرفی راهکارهای متناسب باقابلیتهای اکوتوریستی شهرستان کلیبر
5-1- سؤالات تحقیق
1- شهرستان کلیبر ازچه قابلیتها وجاذبه های اکوتوریستی برخوردار است؟
2- آیا امکانات وزیرساختهای موجود در شهرستان برای توسعه اکوتوریسم منطقه مناسب است؟
3- فرصتها وتهدیدات، نقاط قوت وضعف شهرستان کلیبر برای تبدیل شدن به یک مقصد گردشگری کدامند؟
4- چگونه می توان از قابلیتهای اکوتوریستی شهرستان کلیبردرجهت توسعه پایدارمنطقه استفاده کرد؟
5- با توجه به پتانسیل های گردشگری شهرستان چه راهبردهایی مناسبی برای توسعه گردشگری شهرستان کلیبر می توان ارائه داد؟
6-1- قلمرو زمانی ومکانی
موضوع تحقیق مربوط به شهرستان کلیبرمی باشدکه در استان آذربایجان شرقی قرار دارد.شهرستان کلیبردرشمال شرقی این استان قرارگرفته است وبه لحاظ منابع و جاذبه های طبیعی،انسانی مستعد تبدیل به یک مقصد گردشگری واکوتوریستی پایدار است ولازمه این کا
ربرنامه ریزی و تدوین راهبردهایی درجهت تسریع این روند است.لذا این تحقیق با این هدف درشش ماه اول وسه ماه سوم سال 1393انجام شده است.
7-1- محدودیت های تحقیق
– کمبود منابع اطلاعاتی علمی مربوط به وضعیت اکوتوریسم در منطقه مورد مطالعه
– عدم همکاری مسئولان سازمان گردشگری استان آذربایجان شرقی درارائه داده های گردشگری مربوط به منطقه
– نبود انگیزه ورغبت دربین مسئولان در جهت همکاری با محقق
– نبود اطلاعات شفاف درارتباط با گردشگران ورودی به منطقه
– ضعف آگاهی برخی مسئولان در ارتباط با گردشگری
– غافل بودن متولیان گردشگری نسبت به مسئولیتی که درقبال گردشگری دارند
– متولیان گردشگری تنها سازمان گردشگری را مسئول گردشگری می دانند
8-1- مرورپژوهش های انجام شده
1-8-1- پژوهش های انجام گرفته درسطح ملی
– کتاب مدیریت گردشگری اثرکاظمی است که درسال 1382منتشرشده است. دراین کتاب توجه به اصول توسعه پایداردربرنامه ریزی گردشگری ضروری دانسته شده است وبه این نکته تأکید شده است که بدون درنظرگرفتن ملاحضات زیست محیطی ، فرهنگی ، اقتصادی واجتماعی نمی توان به توسعه پایدار گردشگری دست یافت.
– کتاب گردشگری در ایران؛ عملکردها و چالشها، اثردکتروحید سینایی است. در این کتاب برنامه های توسعه گردشگری به منظورتحقق گفتگوی بین المللی، اشتغال زایی برای جوانان و بیکاران، کمک به کاهش جریان مهاجرت روستاییان به شهرها، افزایش سطح رفاه اجتماعی ودستیابی به توسعه پایدارگردشگری ازنظرفرهنگی- اجتماعی و زیست محیطی تدوین شده است. اهداف اصلی برنامه های توسعه گردشگری بدین شرح می باشد: تدوین راهبرد بازاریابی و توسعه پایدار گردشگری و جریان مستمر برنامه ریزی گردشگری، تدوین راهبرد توسعه منابع انسانی، ارتقای توانایی های بخش دولتی درمدیریت صنعت گردشگری
– پایان نامه حمید باقر رستگاری کارشناسی ارشد(1389) با عنوان برنامه ریزی راهبردی توسعه جزیره هندورابی به عنوان یک مقصد گردشگری:دراین پژوهش این دوفرضیه ذکرشده است: ا- گردشگری بهترین گزینه برای بهره گیری از منابع قابل تحریک جزیره هندورابی است 2- گردشگری پایدار طبیعت محور ویژگی های محیطی منطقه را حفظ کرده و سطح اقتصادی ساکنین را ارتقاء می دهد.به منظور آزمون این دو فرضیه از تحلیل(swot)استفاده شده است و در پایان بر اساس نتایج پژوهش، چشم انداز جزیره هندورابی، اهداف غایی و مأموریتهای توسعه عمومی آن و راهبردهای مختلف ارائه شده است.
– پایان نامه احسان اظهری کارشناسی ارشد(1388) با عنوان برنامه ریزی راهبردی توسعه پایدار گردشگری(ناحیه ساحلی دریاچه ارومیه): این پایان نامه با درک وضع موجود پدیده گردشگری درناحیه ساحلی دریاچه ارومیه، برآن است که براساس پارادایم توسعه پایدار، وبا استفاده از ابزار رهیافت اختیارراهبردی، ضمن شناخت و تحلیل مشکلات و تهدیدات موجود دردریاچه وبرنامه ریزی گردشگری ناحیه ساحلی دریاچه، توسعه پایدارگردشگری در ناحیه ساحلی را به گونه ای فراهم آورد که ضمن تأمین بیشترین منافع برای جوامع محلی در ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی و زیربنایی، کمترین آسیب را به محیط زیست دریاچه و ظرفیتها ومنابع طبیعی آن وارد نماید. پس فرض اساسی برای تولید برنامه راهبردی درپایان نامه این است که توسعه پایدار گردشگری توسعه همه جانبه است و با توجه به همه ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی ومحیط زیستی و… است که افت دریکی از ابعاد بر دیگر بخشها تأثیر گذاربوده و درنهایت وضعیت گردشگری درکل ناحیه ساحلی را تحت تأثیر قرار می دهد.
– پایان نامه فرهاد مرادی کارشناسی ارشد(1391)با عنوان برنامه ریزی راهبردی توسعه صنعت گردشگری منطقه آزادکیش:این تحقیق با تأکیدبررویکردبرنامه ریزی راهبردی، درصددتدوین راهبردهای اجرایی و مؤثربه منظورتوسعه صنعت گردشگری منطقه آزادکیش می باشد.دراین تحقیق درگام نخست با استفاده تکنیک تحلیل محتوا وتحلیل(swot)، داده ها واطلاعات تحلیل شده وسپس با استفاده ازماتریس داخلی وخارجی(IE)جهت شناسایی اثرات موردانتظارمنطقه وماتریس برنامه ریزی استراتژیک کمی(QSPM)راهبردهای توسعه صنعت گردشگری منطقه آزاد کیش طبقه بندی والویت بندی شده است. نتایج حاصل ازبررسی و محاسبات نشان داده است که منطقه آزاد کیش دربخش گردشگری درمحیط خارجی با فرصت ودرمحیط داخلی با قوت روبرو است.بنابرین قابلیت بسیاربالایی راجهت توسعه و ارتقای ظرفیت های گردشگری خود برای تبدیل شدن به یک مقصد گردشگری توسعه یافته دارد.
-پایان نامه کارشناسی ارشدناصرکرمی(1374)با عنوان بررسی توانمندیهای طبیعی حوزه های اکوتوریستی تهران:دراین پایان نامه ابتدامسائل اکوتوریسم درایران و چندکشورجهان بررسی شده وسپس مؤلف به بررسی قابلیتهای اکوتوریستی منطقه موردمطالعه پرداخته وراه کارهای لازم را ارائه نموده اند.
– مقاله آقایان منوچهرفرج زاده اصل ورفیق کریم پناه(1385)باعنوان تحلیل پهنه های مناسب توسعه اکوتوریسم دراستان کردستان با استفاده ازسیستم اطلاعات جغرافیایی : دراین مقاله به منظور بررسی امکانات واستعدادهای محیط طبیعی کردستان ازنرم افزارGIS استفاده شده است.
– پایان نامه کارشناسی ارشد سحرنعمت الهی صفائیان(1389) با عنوان برنامه ریزی راهبردی قابلیت های گردشگری منطقه غرب مشهد:دراین پژوهش با استفاده ازروش برنامه ریزی راهبردی به ارائه راه کارهای توسعه گردشگری درمنطقه وارزیابی وتحلیل نقاط قوت وضعف موجود پرداخته شده است.
– پایان نامه کارشناسی ارشد لیلا
مولوی فرد(1392)تحت عنوان بررسی راهبردی قابلیت های گردشگری روستای کندوان منطقه تبریزمی باشد.دراین تحقیق با استفاده ازتکنیک مصاحبه، مطالعات میدانی و تعیین نقاط قوت، ضعف، فرصت هاوتهدیدها به شیوه swot، به ارائه راهبرد درجهت توسعه گردشگری درروستای کندوان تبریزپرداخته شده است
2-8-1- پژوهش های انجام گرفته درسطح بین المللی
– رایت(1995)، به ارزیابی تأثیرات گردشگری با استفاده از تجربیات اکوتوریستها پرداخته است. این پژوهش که براساس گزارش توریستها درمناطق طبیعی صورت گرفته نشان می دهد که فعالیتهای اکو توریستی، می تواند سهم مهمی از فعالیتهای گردشگری را به خود اختصاص دهد و منابع سرشاری را عاید منطقه مورد نظر نماید.
– دریک تحقیق با عنوان بررسی مدیریت استراتژیک اکوتوریسم درپارک ملی پنانگ واقع درمالزی که توسط آقای هانگ وجان درسال 2010با هدف ارائه استراتژی هایی برای مدیریت این پارک به عنوان یک مقصد اکوتوریستی انجام پذیرفت ، نتایج تحقیق حاکی ازآن بود که نقاط قوت این منطقه پدیده ها و ویژگی های منحصر به فرد داردونقاط ضعف پارک پنانگ دربرگیرنده محیط حساس وشکننده وعدم سیستم مدیریت زیست محیطی می باشد.همچنین درآمدزایی و آموزش محیطی به عنوان فرصتها ومسائلی همچون کمبود زمین ودخالتهای سیاسی تهدیدات اساسی شناخته شدند.دراین تحقیق برای رسیدن به هدف مذکورازماتریس swotبه منظور تدوین استراتژیها وازتکنیک AHPبرای الویت بندی استراتژیها استفاده شد.همچنین اطلاعات اولیه جهت تحلیل swot ازمشاهدات تجربی ومنابع ثانویه بدست آمده بودوبرای تحلیل ازمؤلفه های اجتماعی – فرهنگی، اقتصادی و محیطی استفاده شده بود.
– درسال 2010آنالیسک به ارائه مدلی درزمینه مدیریت اثربخش جاذبه ها پرداخته است.هدف وی ازاین تحقیق ارائه مدلی بود که عوامل تأثیرگذاربرمدیریت جاذبه ها را درسه مقوله ی عوامل تعیین کننده، سنجه های اثربخش(که توسط ذینفعان تعیین شده بود) و ابزارمدیریتی، به تحریر درآورد.نتایج یافته ها نشان داد که مشکلات اساسی دربخش اداره جاذبه ها به حفاظت وایجاد تعادل دربازدید ازجاذبه ها، بخش عرضه و تقاضای جاذبه هاوماهیت منحصربه فرد جاذبه ها مرتبط می گردد.

برچسب ها :

ناموجود