تاثیر شب کاری بر کاهش طول عمر

شب کارا بخونن

شب ها بیدارند و روزا خواب، بعضی ها روزا هم کار می کنن تا چرخ زندگی رو بچرخونن، غافل از این که سلامت شون رو به خطر انداخته ان.

شب کاری در بعضی حرفه ها لازمه؛ مثلا کارکنان بخش درمان، از دکتر گرفته تا پذیرش و… باید بعضی وقتا شب ها هم سرکار حضور داشته باشن. کارکنان بعضی شرکت های خودروسازی هم دست کم هفته ای یه شب باید در شیفت شب کار کنن، اما این تغییر الگوی خواب اصول و روش هایی داره و شب کارا رو در برابر دچار شدن به مریضی های جسمی و روحی قرار می دهد.

دکتر بهنام اوحدی، روانپزشک می گوید: شب بیداری و روز خوابی الگوییه که پیام رسان های عصبی مغز رو دچار تغییر می کنه و باعث ایجاد حالت اضطراب و افسردگی می شه. این حالت، فرد رو مستعد دچار شدن به مریضی های جسمی می کنه، مخصوصا که افسردگی می تونه سیستم ایمنی بدن رو دچار مشکل کنه.

شب کاری سلامت رو به خطر می اندازد

دکتراوحدی زیان های کار همیشگی در شیفت شب رو این جور برمی شمرد: تغییر الگوی خواب، تغییر خلق، تحریک پذیری، عصبانیت، مشکل در تعامل با محیط، فراموشی، مشکل هوشیاری و ایجاد مشکلات جسمی مانند دردهای مبهم گوارشی و عضلانی، مشکلات هورمونی، حالت کوفتگی، سرگیجه و بروز بعضی از درد های عصبی مثل سردرد هم با این تغییر الگوی خواب افزایش می یابد.

دکتر اوحدی توضیح می دهد: باید شیفت های شب کاری، متفاوت و دوره ای باشه و فرد خواب کافی داشته باشه. بعضی افراد شب کار به دلیل گرفتاری معیشتی، به جای استراحت کافی در روز و استراحت، بخشی از روز رو سرکار می روند، ولی این کار باعث فرسودگی روانی و جسمی شون می شه.

کار در شیفت شب باید محدود باشه

در طب کار به این نکته تاکید می شه که شیفت شبونه باید محدود و متغیر باشه و بی خوابی بالاتر از حد نشه، چون علاوه بر به خطر افتادن سلامت، می تونه به دلیل کاهش تمرکز باعث بروز حوادث شغلی شه.

دکتر اوحدی در این باره می گوید: توجه به این موضوع مخصوصا واسه پزشکان، جراحان و دستیاران تخصصی بسیار اهمیت داره، چون ممکنه ناخواسته دچار خطاهای حرفه ای شن. به خاطر همین باید ساعت های کار اونا تنظیم و ساعت کار شبونه شون محدود شه.

بعضی ها شب کاری رو دوست دارن

بعضی افراد براساس ویژگی های شخصیتی خود، شیفت شب رو واسه کار انتخاب می کنن تا با آدم های کمتری تماس داشته باشن. افراد در خود مونده، درونگرا و تنهایی گزین (اسکیزوئید) معمولا اینجور شیفت هایی رو واسه کار برمی گزینند. تنش در شیفت شب کمتره و تاریکی آرامش می آورد و خیلی از اشخاصی که شیفت شب رو انتخاب می کنن، خواهان آرامش هستن.

بعضی هم می می گن تمرکزشون در شب بیشتره، اما شب کاری زیادتر از اندازه و بیدار موندن در شب های متوالی حتی پزشکان و افراد تحصیلکرده رو هم در برابر افسردگی و سوءمصرف مواد قرار می دهد. افسردگی می تونه فرد رو به سمت مواد مخدر ببره و دیده ایم که بیشتر معتادان به مواد مخدر، شب ها تا صبح بیدارند و روز تا شب می خوابند.

پیشنهاد هایی به شب کارا

شب کارا باید خواب خوبی در روز داشته باشن و دست کم شش تا هشت ساعت بخوابن. اتاق خوابشون پرده کلفت داشته باشه تا نور درون اتاق نتابد. در و پنجره اتاق رو ببندند و شرایط خواب مانند شب ها باشه. اونا می تونن واسه خواب رفتن مثلا به موسیقی ملایمی گوش بدن. بعد از بیدار شدن هم واسه جلوگیری از خمودگی و حالت خواب آلودگی، به فعالیت لذتبخشی مثل ورزش و نگهداری از گیاهان بپردازند.

بیماران دچار مشکل خلقی دوقطبی (افسردگی ـ عاشقی) و حالت های روان پریشی نباید شیفت های شبونه رو انتخاب کنن، چون ممکنه مریضی شون شدید شدن شه.

شیفت کاری فقط شب کاری نیس

دکتر خسرو صادق قصد، متخصص طب کار و فلوشیپ خواب و رئیس کلینیک مشکلات خواب بهارلو  به جنبه های دیگری از این مشکل اشاره و شیفت کاری رو این جور تعریف می کنه: کسی که زمان حضور اون در محل کار در ساعت عادی (هشت ـ هفت صبح تا شش ـ پنج بعدظهر) نباشه، شیفت کار حساب می شه، پس فقط شب کارا شیفت کار نیستن، البته مشکلات شیفت کاری شامل حال کسائی هم که عصرکار هستن یا در شیفت های چرخشی فعالیت می کنن هم می شه. در جوامع جور واجور از جمله در ایران ۳۰ ـ ۲۰ درصد شاغلان شیفت کار حساب می شن.

هم اینکه بخوانبد: راه های رفع کم خوابی

مشکلات زودتر از موعد متعارف

این فلوشیپ خواب عقیده داره: بعضی مشکلات مانند دچار شدن به بی خوابی و مشکل خواب، سریع گریبان فرد رو می گیرد، مخصوصا در کسائی که زمینه دارن. ریتم های بیولوژیک بدن این آدما به هم می خورد و از خواب طبیعی محروم شون می کنه و در نتیجه دچار شکل های جور واجور بی خوابی می شن. بعضی بی خوابی ها به دلیل اشکال در شروع خواب اتفاق می افتد.

بعضی وقتا هم فرد می خوابد، ولی تکراری از خواب بیدار می شه و بعضی وقتا هم هرچند خوب می خوابد، اما وقتی بیدار می شه، احساس مریضی می کنه. خیلی از افراد دچار این مشکل ها، خودسرانه واسه حل مشکل شون قرص خواب آور می خورند، در حالی که با مشاهده اولین نشونه و آسیب و قبل از جدی شدن موضوع باید با متخصص طب کار واسه برنامه ریزی یا اصلاح شیفت کاری مشورت کرد.

شیفت کاری، بعضی وقتا زندگی رو دچار اختلال می کنه

به گفته دکتر صادق قصد، آسیب دیگه، تحریک پذیر شدن فرد و تغییر خلقه که روی رابطه با همکاران و حتی افراد خونواده تاثیر سوء می گذارد. افراد شیفت کار در روبرو شدن با مشکلات شغلی و خانوادگی تحمل کمتری دارن و عکس العمل ها و برخوردهای نادرست، منتهی به جدایی و در محیط کار باعث اخراج از کار به دلیل رفتار ناجور، تاخیر و غیبت های تکراری، بی دقتی و خطا می شه.

از طرفی احتمال بروز اشتباه و در نتیجه افزایش اندازه حادثه شغلی در شیفت کارا بیشتره.

خواب روز، خواب شب

دکتر صادق قصد تاکید می کنه: ثابت شده خواب طی روز کیفیت و کمیت کمتری نسبت به خواب شب داره و یافته های تست های خواب نشون می دهد کسائی که روز می خوابند، کمتر به خواب عمیق فرو می روند. کمیت و مدت خواب هم در روز کاهش پیدا می کنه. یکی از دلیل های بروز این مشکل، به هم خوردن ریتم های بیولوژیک بدنه که نمی تونه در روز، دستور خواب رو صادر کنه تا شرایط خواب جفت و جور شه. دلیل دیگه اون نور و سر و صدای محیطه که باعث می شه فرد نتونه با آرامش استراحت کنه. وقتی نور در محیط وجود داشته باشه، هورمون خواب (ملاتونین) که باعث تنظیم و شروع خواب می شه، ترشح نمیشه.

اونایی که نباید شیفت کار باشن

این متخصص طب کار، شیفت کاری رو واسه بعضی افراد صلاح نمی دونه: خانوم های جوون که درصدد باردار شدن هستن، چون تحقیقات نشون داده شیفت کاری می تونه تولد نوزاد نارس و نوزاد کم وزن رو براشون به دنبال داشته باشه، افراد با سن بالای ۶۰ سال، چون افزایش سن خود باعث افزایش احتمال دچار شدن به مشکل در خواب می شه و اینجور آدمایی معمولا مشکل خواب دارن و اگه شب کار باشن، مشکلات خوابشون شدید شدن می شه.

کسائی که داروهای زیاد مصرف می کنن نباید شیفت کاری کنن، چون تنظیم زمان مصرف داروهایشان به هم می ریزد و مبتلایان به بعضی مریضی های خاص مانند افراد دچار مریضی های قلبی ـ عروقی، گوارشی، آسم، دیابت، تشنج و صرع طولانی هم باید از شیفت کاری دوری کنن.

دکتر صادق قصد پیشنهاد می کنه: نیاز خواب روزکار و شب کار خیلی فرق نمی کنه و هشت ساعت خواب کافیه، ولی چون در روز کیفیت خواب خوب نیس، توجه به شرایط محیطی و رعایت اصول بهداشت خواب اهمیت بیشتری پیدا می کنه.

دانستنیایی درباره خواب دیدن

آروم سازی ذهن قبل از خواب

بازنشر جام جم آنلاین

About the author