جسوران ریسک پذیر ایرانی، سرمایه‌گذاری پرخطر در کشور به کجا می‌رود؟

در بخشای دیگه سرمایه گذاری مثل مواد معدنی روایتا و فرایندها سالهای سال ثابت بوده و همه تغییرات بازار تا مدت زیادی قابل پیش بینی بود. اما در بخش آی تی تغییرات زیاد هست و حتی ممکنه کل پارادایم عوض شه.

«سجاد مرادی» دستیار وزیر ارتباطات مهمترین خدمت دولت به اکوسیستم کار و کاسبی های نوپا رو هیچ گونه دخالتی در این موضوع می دونه و کارایی که وظیفه دولته رو خارج از دخالت مستقیم بیان می کنه.اون باور داره که دولت باید سیگنالایی به اکوسیستم بده و اونا رو از یه سری بازار آگاه سازه:

«اینترنت اشیا و کارکردش در بخش کشاورزی که این روزا وزیر ارتباطات هم از اون در سخنرانی هاش میگه نمونه ای از همین سیگنال هاست.»

دولت دخالتای نامناسبی داره

«رضا زرنوخی» مدیرعامل صندوق پست تکنولوژی باور داره که دخالتای ناجور دولت در سرمایه گذاری تبدیل به مشکل شده.

اون میگه دولت باید یه سری تشویق کننده بزاره و از دخالت مستقیم حذر کنه:

«لبنان در اکوسیستم سرمایه گذاری خطرپذیر ۲۵ میلیون دلار ظرفیت داشته و بخش نامه ای به وسیله بانک مرکزی این کشور صادر شده که اونا موظفند به کار و کاسبیا کمک کنن و در صورت شکست کسب وکار مربوطه،  تا ۷۰ درصدش رو دولت قبول می کنه و اگه شتابدهنده هم از بین بره، صد در صد. این باعث شد که سال گذشته ظرفیت ۲۵ میلیون دلاری به ۲۲۵ میلیون دلار رسیده و کار و کاسبیا حالا از بخش کشورای منا می رن اونجا تا پول بگیرن.»

سرمایه گذاری باید با شناخت انجام بشه

«شهاب مرادی» مدیرعامل فناپ هم باور داره که شناخت در مورد سرمایه گذاری در بخش  ICT کشور جوری وجود نداره. مدیریت سبد سرمایه گذاری و سرمایه گذاریای خطرپدیر باید با علم مناسب و شناخت دقیقی صورت بگیره.بخش کلی ای از سرمایه گذاریا اما نگاه فقط مالی و یا IT هست و از همون اول اشتباه پیش می رن:

«سرمایه گذاری به خاطر سودآوری انجام می شد ولی همین موضوع سوددهی زوایای مختلفی داره. سرمایه گذار یا می خواد از ارزش سهام کار و کاسبی سود بگیره یا در آخر سال یه رقمی رو به عنوان سود از کار و کاسبی بگیره و یا در بعضی مواقع، سرمایه گذاری نامبرده باعث می شه که یه کار و کاسبی دیگه پررنگ شه و واقعا برندینگ واسه کسب وکار شکل میگیره.»

مدیرعامل فناپ تاکید داره که بعضی وقتا سرمایه گذاریایی در کشور شکل میگیره که بازار کشورمون اون کشش لازمه رو نداره. اون عقیده داره که در خیلی از مواقع دسترسی به بازارهای جهانی وجود نداره و این موضوع خطر سرمایه گذاری رو شدیدا بالا میبره:

«بعضی از کار و کاسبیا باور دارن که فقط باید همیشه سرمایه بگیرن و با این تزریقا تبدیل به یه کار و کاسبی موفق شن. اگه در دنیا روند جور دیگری هست و خیلی از کار و کاسبیا بعد از یه موفقیت نسبی با شرکتای بزرگتر ترکیب می شن.»

موضوعی که جوانمردی از اون صحبت می کنه البته در ماه های گذشته کمی تا قسمتی در اکوسیستم استارتاپی کشور دیده می شه بعضی از کسب وکارها با شرکتای بزرگتر ترکیب شدن، مثل ترکیب آلونک با شیپور و یا روکولند با دیجی کالا و یا قبلا از اون ترکیب مجموعه زودفود با اسنپ. اما همونطور که جوانمردی میگه این ماجرا خیلی در بین فعالان کار و کاسبی های نوپا عادی نیس و بعضیا به تعبیر اون این ترکیب رو یه موضوع ناموسی می بینن.

جوانمردی ایده هایی که قابل سرمایه گذاری باشن رو زیاد نمی بینه و باور داره که خیلی از فعالان این بخش یه ایده موفق رو همیشه پیاده می کنن: «بدیش اینه نگاه ما به کار و کاسبیا یه نگاه نجات دهنده اقتصادیه و فکر می کنیم که این کار و کاسبی های نوپا می تونن منجلبا اقتاصدی کشور رو نجات بدن در حالی که این بخش کوچیکی از سیستم اقتصادی کشوره.»

باید از گذشته درس بگیریم

«علی احتیاجی» عضو سندیکای مخابرات با اشاره به موج کار و کاسبیا در چهار سال گذشته، زمان الان رو وقت بسیار مناسبی می دونه که با نگاهی به اشتباهات و مشکلات بخش بشه بهتر جلو رفتن کرد و درس جدی از گذشته نه خیلی طولانی کار و کاسبیا گرفت:

«یه سری درسا واسه دولتمردانه و یه سری هم واسه فعالان کار و کاسبیا. VC خودش یه بنگاه اقتصادیه و این موضوع رو باید دولتیا بفهمن و دخالتشان رو نه که مستقیم بلکه در حد تنظیم مقررات تنظیم کنن. بخشایی که دولت می تونه به اونا ورود پیدا کنه باید جایی باشه که بخش خصوصی خیلی تمایلی به سرمایه گذاری در اون بخشا نداره؛ بخشایی که بازدهی طولانی یه مدت داره و یا سرمایه خیلی زیادی می خواد و البته پیشرفت اونم واسه کشور لازم باشه.»

اونم مانند بسیاری دیگه از کارشناسان حاضر در جلسه ایده های موجود در بازار رو خیلی ناب و نوآورانه نمی دونه و بیشتر اونا رو یه واسطه اینترنتی می دونه.   اعلام می کنه که رتبه ایران در شاخص Startup Skills دو برابر متوسط دنیاس ولی در شاخصایی چون بین المللی شدن تقریبا صفر هستیم و مشکل اکوسیستم رو وصل نبودن به زنجیره بین المللی می دونه و تاکید داره که دولت هم خیلی تمایلی به تحقق این جریان نشون نمی ده.

شرایط اقتصادی فعلی سرمایه گذاران خطرپذیر رو کاهش داده

«سعید زرندی» مدیرعامل منطقه خاص اقتصادی فرودگاه پیام، تولیدکنندگان و فعالان بخش شرکتای بزرگ ICT با فعالان استارتاپی رو از هم جدا خواند و تاکید کرد که اونا با همدیگه شباهت دارن ولی پیشنهادا و مراحل به طور کامل جدایی از همدیگه دارن تا به رشد و موفقیت برسن:

«الان همه دنبال شتابدهنده افتادن اگه اونا فقط یه گپ رو میخوان پر کنن و مشکلات کار و کاسبی های نوپای تکنولوژی رو حل و فصل کنن. الان نه بازار مصرف هست و نه VC اما ۶۰ تا شتابدهنده فعال در مملکت فعاله.»

زرندی عقیده داره که سرمایه گذاری خطرپذیر بین ۷ تا ۱۰ سال برگشت سرمایه می خواد در حالی که در کشور میخوان سر سال پولشون با سود برگرده. اون میگه این موضوع در ادبیات سرمایه گذاری کشور وجود نداره و در بهترین حالت و طولانی ترین مدت به بخش مسکن در حد یکی دو سال برمیگرده:

«شرایط بد اقتصادی هم بی تاثیر نیس چون که سرمایه گذار میره و در بخش ارز و طلا سرمایه گذاری می کنه و در عرض سه ماه چندین صد در صد سود می کنه.»

اون اما برخلاف بقیه عقیده داره که دخالت نکردن دولت کار درستی نیس و تاکید داره که اینجور سیاستایی که با عنوان دولت حداقلی در جهان شناخته می شه، قبلا در کشورهایی مثل انگلیس به شکست انجامیده: «این شدنی نیس که دولت حضور نداشته باشه ولی باید سیاست دقیقی واسه این حضور در نظر گرفته شه. این دولته که باید در شکل دادن فضا باشه ولی بازیگر نباشه و یا در قوانین مالیات و منتشر کردن اوراق به عنوان محرک بکنه.»

ورود نکردن دولت به شبکه های ماهواری ای ضرر میلیارد دلاری به همراه داشت

«مرتضی براری» رییس سازمان فضایی کشور هم در سخنرانی کوتاه خود اشاره کرد که با مجوز نسل اینترنت سه و چهار به وسیله دولت موج کار و کاسبیا با فقط سه چهار سال تاخیر همزمان در دنیا شکل گرفت و کار و کاسبیا تونستن بازار رو به دست خود بگیرن و اقتصاد خدمات رو چند درصد پیشرفت بدن:

«تا سال ۲۰۴۵ بیشتر از نود و دو درصد اقتصاد خدمات هستن و کار و کاسبیامون هم تونستن ۵ رصد این موضوع رو در کشور پیشرفت بدن و روندشون ادامه هم داره.»

موج کار و کاسبیای فضاپایه در دنیا داره شکل میگیره که ناسا هم حتی دنبال این موضوع رو گرفته. اون تاکید می کنه که سازمان فضایی ایران هم آمادگی زیادی واسه همکاری با کار و کاسبیا داره: «دوست داریم کار و کاسبیای فضاپایه در ایران جون بگیره. سرویسای Navigation و GPS در دنیا چند میلیارد دلار اقتصاد رو با خود داره ولی ایران سهم چندانی از این اقتصاد نداره.»

اون موج آینده اقتصاد رو موضوع Broadband ماهواره ای می دونه و دولت ۵هزار میلیارد و بخش خصوصی ۲۵ هزار میلیارد سرمایه گذاری کرده و تاکید می کنه که اگه به این اقتصاد ورود نشه: «همونطور که در موج تلویزیونای ماهواره ای ورود نکردیم و دست کم ۱۵۰ میلیارد دلار ضرر نکردیم.»

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *