رشته روانشناسی در مورد : نقش کاربردی تعهد زناشویی

مشکلات پیش روی تعهد ممکنه خارجی یا داخلی، واقعی یا خیالی باشن. توجه به دیدگاه های داخلی (سارا و هاگز[۲]، ۱۹۹۷) به معنی دقیق شدن و فوکوس کردن بر خیالات شخصی از مشکلات تعهد زناشوییه که ممکنه از نظر محققان عوامل مهمی باشندالبته عکس اونم ممکنه روی دهد. (پرویتی و آماتور[۳]، ۲۰۰۳) مشکلات تهعد شامل چهار دسته: مادی، اجتماعی، روانی- عاطفی و جسمی.

مشکلات

مشکلات مادی عبارتند از نگرانی در مورد نبود ثبات شغلی و اجتماعی و هم اینکه کمبود امکانات مادی مثل خونه و ماشین. تعداد خیلی از مردان (۸۵/.) به عوامل مادی اشاره می کنن اما بیشتر از نصف زنان (۵۳/.) این نوع مانع رو در اظهاراتشان دور و بر مشکلات ازدواج خودشون و بقیه ذکر می کنن. مشکلات اجتماعی یکی دیگه از مشکلات تعهد زناشوییه. این مانع به دو دسته تقسیم می شن: مشکلات دسته اول شامل: جنس (مردان به سختی محبت خودشون رو نشون میدن). تمایلات جنسی، سن (هر چی سن افراد بالاتر رود سخت تر به ازدواج وتعهد تن میدن). مذهب، طبقه ی اجتماعی، نژاد و قومیت. دومین مانع اجتماعی به رابطه با بقیه رابطه داره و فشارهای اجتماعی، الگوهای مخالف ازدواج، تصور نبود پشتیبانی از طرف افراد مهم خونواده و گذشته و گذشته ی خانوادگی به خصوص طلاق از جمله مشکلات اجتماعی نوع دوم هستن. هم اینکه بالای ۹۰ درصد از افراد مشکلات تعهد رو روانی-عاطفی ذکر کرده ان، این عوامل شامل عاطفه و شخصیت (کمبود عاطفه و نبود آمادگی روانشناختی) می شن.

ازدواج

 

۲-۲- گفتار دوم: تاب بیاری

۲-۲-۱- تعریف تاب بیاری[۴]

روان شناسی مثبت نگر به جای توجه به آسیب های روانشناختی و بازسازی اونا به طرف بهتر کردن کیفیت زندگیه (سلیگمن[۵]، ۲۰۰۲؛ نقل از جوکار). این وسط تاب بیاری جایگاه خاصی در بخش های روان شناسی تغییر، روانشناسی خونواده، بهداشت روانی پیدا کرده طوری که هر روزه برشمار تحقیق های در رابطه به این سازه اضافه می شه (سامانی و همکاران، ۱۳۸۶). تاب بیاری ظرفیت برگشتن از سختی پایدار و ادامه دار و توانایی در بازسازی خویشتنه. این ظرفیت آدم می تونه باعث شه تا اون پیروزمندانه از رویدادهای بد بگذره و بر خلاف قرار گرفتن در برابر تنش های شدید، وابستگی اجتماعی، تحصیلی و شغلی اون پیشرفت یابد. تاب بیاری یه جور ویژگیه که از یکی به یکی دیگه فرق داره و می تونه کم کم رشد کنه یا کم بشه و براساس خود اصلاح گری فکری و عملی آدم، در روند آزمون و خطای زندگی شکل می گیرد . استامفر[۶] (۲۰۰۱) تاب بیاری از دیدگاه روانشناختی به عنوان الگویی از فعالیت های روانشناختی توصیف می کنه که انگیزه ای قوی رو واسه روبرو شدن با ایجاب های بی اندازه رو جفت و جور می کنه و انرژی دهنده رفتار های هدف دار واسه سازگاری و برگشت به حالت نخستینه و با هیجان ها و شناخت ها همراه می شه. استامفر تاکید داشت تاب بیاری یه خصیصه شخصیتی نیس، باله تاب بیاری بر الگوی ثابتی از رفتار اشاره داره که به یه موقعیت و بافت خاص مربوط می باشه. به نظر استامفر تاب بیاری در نتیجه تعامل پیچیده بین فرد و سیستم خونواده اش، جامعه، محیط وخلاصه جهانی می باشه. محققان تاب بیاری و آسیب پذیری رو دو قطب متضاذ یه پیوستار می دانند. آسیب پذیری به افزایش احتمال نتیجه های منفی در برابر خطرات گفته می شه. (فرگوسن و زمیرمن[۷]، ۲۰۰۵؛ نقل ازجوادی). گارمزی و ماتسن[۸] (۱۹۹۱) تاب بیاری رو یه روند، توانایی، یا نتیجه سازگاری موفقیت آمیز بر خلاف شرایط تهدید کننده، تعریف کرده ان. تاب بیاری صرف مقاومت پشیمون در برابر آسیب ها یا شرایط تهدید کننده نیس بلکه فرد تاب آور، شرکت کننده فعال و سازنده محیط پیرامونی خوده. تاب بیاری توانایی فرد در ایجاد تعادل زیستی- روانی- الهی، در مقبل شرایط خطر آمیز می باشه (کانر و دیویدسون[۹]، ۲۰۰۳). اصطلاح تاب بیاری موضع گیری مثبت افراد رو به استرس و بحران توصیف می کنه و اون رو به صورت توانایی فرد واسه موافق شدن با استرس های شخصی و عوامل خطرزا در سطح محیط خونواده و جامعه مثل فقر و جنگ تعریف کرده ان (ورنر و اسمیت[۱۰]، ۱۹۸۲؛ فروغی؛ ۱۳۸۹). با وجودی که تعاریف تاب بیاری ممکنه جور واجور باشن، بیشتر محققان معتقد ان که افراد در عوامل مشابهی مشترک ان. بعضی از این عوامل مشترک عبارتند از: هوش بالاتر، تازه جویی پایین تر، تعلق کمتر به همسالان گناهکار و نبود سوء مصرف مواد و گناه کاری. محققان ویژگی های مشترک دیگری هم در افراد تاب آور بررسی کرده ان : اختیار بالاتر، استقلال، همدلی، تعهد به کار، جدیت، مهارتهای حل مسئله خوب و روابط خوب با همسالان (ایساکسون[۱۱]، ۲۰۰۲). تاب بیاری به عنوان توانایی عبور از سختی ها و غلبه برشرایط سخت زندگی تعریف شده (جکسون[۱۲]، ۲۰۰۷). نیومن و همکاران[۱۳] (۲۰۰۳) بیان می کنن که افراد تاب آور می تونن به شکل های جور واجور شرایط استرس زا مسلط شن و سلامت روانی خود رو حفظ کنن. تاب بیاری محدوده ی تحقیقی خیلی مهمیه که به بررسی توانایی ذاتی فرد می پردازه. استعدادی که باعث می شه شخص در روبرو شدن با بحران راه رشد و شکوفایی رو بپیماید. (ریچاردسون، ۲۰۰۲؛ نقل از فروغی)

استرس

گارمزی، ورنر و اسمیت (۲۰۰۵؛ نقل از قمرانی، ۱۳۸۹) عوامل موثر بر تاب بیاری رو به سه دسته ی عوامل کلی تقسیم کرده ان.

اولین عامل: نقش خلق و صفات شخصیتی در حفاظت افراد می باشه. در این مورد می توان به نقش توانایی های شناختی، سطح فعالیت فرد، جواب مثبت به بقیه و تفکر فرد در برخورد با یه موقعیت جدید، اشاره کرد.

دومین عامل: نقش خانواده س. براساس تحقیقات، خونواده هایی که گرم و منظم هستن می تونن نقش عوامل حفاظتی رو واسه کودکان داشته باشن.

سومین عامل: وجود پشتیبانی های اجتماعی واسه کودکانه. پشتیبانی هایی مثل معلمان، مراقبان، والدین، مذهب و گروه های اجتماعی می تونن کودک رو در روبرو شدن با استرس ها مقاوم سازه.

تاب بیاری یعنی؛ در شرایط آسیب زا پرورش پیدا کردن؛ اما آسیب ندیدن و به رشدی بیشتر از قبل دست پیدا کردن (شکیب، ۱۳۸۷).

عوامل و ویژگی های جور واجور، مثل داخلی و خارجی که در تاب بیاری افراد تاثیر خاصی دارن شامل:

۱- توانایی ها و ویژگی های فردی

– داشتن توان اجتماعی (تفاهم، انعطاف پذیری فرهنگی، همدلی، مهربانی، مهارت های ارتباطی و شوخ طبعی، هوش هیجانی).

– قدرت حل مسئله (برنامه ریزی، کمک جویی، تفکرانتقادی و خلاق).

– مهارت خود گردونی (احساس هویت، خودکارآمدی، خودآگاهی، تسلط بر وظایف و کنره گیری سازگارانه از شرایط منفی).

– هدف داشتن و باور به آینده ای روشن (هدف گیری، آرزو های تحصیلی، خوش بینی، باور دینی و روابط الهی).

نتیجه این که: تاب بیاری فقط پدیده ای ژنتیکی یا ارثی نیس که فقط آدم های بزرگ دارای اون باشن؛ بلکه پدیده ای فطریه که می تونه به خود اصلاح گری و تغییر فرد منجر شه.

۲- عوامل مواظبت کننده ی محیطی

– پیوند با مهربونی ، که به هم دردی، درک دوطرفه، احترام و علاقه مندی می انجامد.

– امیدواری، که باعث می شه تا کودک یا نوجوون تاب بیاری ذاتی خود رو باور کنه و در رویارویی با مشکلات و آسیب ها، به جست و جو و کشف توانمندی هاش بربیاد.

– پیدا کردن فرصت هایی واسه مشارکت معنادارکه جهت گفتن و شنیدن، تصمیم گیری، مسئولیت پذیری و تاثیرگذاری افراد با استعداد بر اجتماع پیشگیری ناپذیره.

۳- علم لازم واسه عمل

– رویارویی با عوامل تنش زای خارجی در بافت اجتماع مثل: نژادپرستی، جنگ و فقر، افزون طلبی صاحبان قدرت.

– کسب دیدگاه و منطق قوی، واسه خروج از نگاه تنگ و تاریک علوم رفتار اجتماعی و رسیدن به نقاط قوت نوجوون، خونواده های اونا، مدارس و اجتماعات با دیدگاه ارتقا نگر.

– جلوگیری از رفتارای کلیشه ای افراطی، زدن برچسب، در خطر بودن، پرخطر بودن.

۴- دقیق شدن و فوکوس کردن بر رشد آدم

– تاب بیاری بالاتر از مرزهای تاریخی، جغرافیایی، طبقاتی و نژادی، عمل می کنه؛ یعنی، تاکید اون بر آدم گراییه؛ یعنی رشد و بهبود تاب بیاری، چیزی بجز روند رشد سلامت آدم کلا نیس.

 

– خود آگاهی طبیعی (فطرتی بیولوژیک واسه رشد و کمال).

۵- تاکید بر روند نه برنامه

روتر عقیده داره، عبارت “روند مواظبت کننده” که شامل طبیعت پویای تاب آوریه، به جای عبارت “عوامل مواظبت کننده” معنی روشن تری داره و به جای دقیق شدن و فوکوس کردن بر محتوا به بافت توجه داره. عقیده داره: رشد، عبارته سوال درباره ی ارتباطی که میان شما، به عنوان یه فرد، و محیطی که در اون زندگی می کنن، شکل می گیرد . پس تموم امید ما اون هستش که این رابطه، تغییر و ارتقا یابد و این که ببینیم کودکانی که در محیطی بد پرورش یافته ان، محکوم به تحمل منفعلانه ی این محیط نیستن و در آخر به درد نخور نیستن (شکیب، ۱۳۸۷). عامل دیگری که بر تاب بیاری تاثیر داره، باورهای مذهبیه. اثرات بالقوه باورهای مذهبی منتهی به کنار اومدن و مقابله با حوادث آسیب زا می شه. مطالعه نقش باورهای مذهبی بر تاب بیاری در برابر ضربه ها و آسیب ها می تونه فهم ما رو از برابری مثبت با حوادث زیاد کنه. از راه مذهبه که آدم در می یابد که بین اون و وجود عالی و برتر مطلق، رابطه هست و این رابطه یا از راه قلب یا از روی عقل و یا بوسیله اجرای مراسم و اعمال مذهبی برقرار می شه. در نتیجه باور مذهبه که حس می کنیم هر گاه با قدرتی مافوق خود رابطه برقرار کنیم می تونیم خود رو از نا آرومی ها و ناراحتی ها نجات بدیم (توانبخش، ۱۳۸۵). به همین خاطر گارمزی[۱۴] (۱۹۸۵) عوامل پیش بینی کننده تاب بیاری رو در سه شاخه گسترده بررسی کرد.

۱- عوامل سطح فردی: خصوصیات و مهارت هایی که در فرد قرار داد، مثل هوش و عزت نفس.

۲- عوامل سطح خونواده: ویژگی های محیط خونواده مثل پشتیبانی والدین و انسجام خانوادگی.

۳- عوامل سطح جامعه: چیزی که در درون مدرسه، محیط و اجتماع قرار داره، مثل فعالیت های فوق برنامه درسی قابل دسترس بودن نظام حمایتی خارجی و شرکت در فعالیت های اجتماعی. گارمزی و همکاران (۱۹۹۱) تاب بیاری رو با سه دیدگاه زیر توصیف می کنن:

۱- نتیجه خوب بدون توجه به موقعیت استرس زا.

۲- حفظ لیاقت و صلاحیت در شرایط بحران زا.

۳- بهبودی و برگشت به حالت اولیه بعد از تجربه ی اتفاق استرس آور.

تاب بیاری نشون دهنده ظرفیت افراد واسه سالم موندن و مقاومت و تحمل در شرایط سخت و سخته (پولاد چنگ و موسوی، ۱۳۸۷). البته تاب بیاری تنها پایداری در برابر آسیب ها یا شرایط تهدید کننده نیس، بلکه شرکت فعال و سازنده در محیط پیرامونی خوده. از جمله عواملی که بر تاب بیاری موثر هستن می توان به اعتماد به نفس بالا، مهارت های مثبت حل مسئله، پیوند قوی با مدرسه، داشتن گروه همسالان خالی از مواد، هوش بالاتر، داشتن مرکز کنترل داخلی و مهارت های ارتباطی سازنده اشاره کرد (بلوم، ۱۹۹۸؛ ومر، ۲۰۰۰؛ نقل از کیانی دهکردی و همکاران، ۱۳۸۴). خود تاب بیاری به عنوان یکی از سازه های اصلی شخصیت واسه فهم انگیزه، هیجان و رفتارمفهوم سازی شده (بلاک[۱۵]، ۲۰۰۲؛ نقل از رحیمیان، ۱۳۸۷). با در نظر گرفتن تحقیق های (لازاروس[۱۶]، ۲۰۰۱) انسجام خانوادگی تاب بیاری رو در افراد افزایش می دهد. می توان گفت که هر چی محیط خانوادگی انسجام بیشتری داشته باشه، افراد خونواده در محیط های تنش زا و سخت واسه مقابله با مشکلات از خونواده بیشتر کمک می گیرند و در یه همچین موقعیتی خونواده واسه آدما به عنوان یه عامل محافظتی و حمایتی در مقابل خطرات عمل می کنه.

[۱]- Levinger

[۲]- Surra & Hughes

[۳]- Previti & Amato

[۴]- Resilience

[۵]- Silliman

[۶]- Strumpfer

[۷]- Fergus. S & Zemmerman. M. A

[۸]- Garmezy. N & Masten

[۹]- Conner, K. M., & Davidson, J. R. T

[۱۰]- Werner & Smith

[۱۱]- Issacson

[۱۲]- Jackson

[۱۳]- Newman,R

[۱۴]- Garmzy

[۱۵]- Block & Block

[۱۶]- Lazaruz, M

About the author