مرکبات، میوه،

رابطه خطی نیست لذا با افزایش مقدار ازت میزان افزایش تولید سیر نزولی می یابد بنابراین باید در مصرف آن اعتدال را رعایت نمود (جیحونی، ۱۳۹۰).
باید این نکته را در نظر داشت که کودهای ازته بدلیل حلال بودن در آب همواره با آب آبیاری و بارندگی شسته و از دسترس گیاه خارج شده و معمولاً هرساله باید به خاک اضافه شود. کمبود ازت موجب کاهش رشد رویشی، رنگ سبز مایل به سفید تا زرد برگ ها، ریزش برگ قبل از آنکه به میزان کافی توسعه یابد، ریزش میوه قبل برداشت، کاهش تولید و اندازه میوه، پوست نازکی و رنگ پریدگی میوه، کاهش ویتامین ث و ایجاد لکه های فرورفته پوستی (Pits) بعد از ۴۰ روز در انبار می گردد و در مقابل مصرف بیش از اندازه ازت باعث ضخیم شدن و زبری سطح میوه، تقلیل مقدار آب میوه، کاهش درصد عصاره میوه، افزایش عملکرد و کاهش جزئی وزن میوه و از همه مهم تر تحریک شدید رشد رویشی و سال آوری محصول می گردد (فتوحی قزوینی، ۱۳۷۸؛ گندمکار و همکاران، ۱۳۸۰).
میزان ازت مورد نیاز جهت رشد رویشی و زایشی بر اساس محصول سال قبل و تجزیه برگ تعیین می شود. اندازه متوسط این عنصر در برگ ها باید بین ۷/۲-۵/۲ درصد ماده خشک بر حسب ارقام مختلف مرکبات باشد. استفاده از پایه های پررشد رافلمون موجب می شود تا ازت به میزان بیشتری نسبت به ارقام تجاری پیوند شده روی پایه های نارنج و نارنگی کلئوپاترا جذب شود.
مصرف کودهای ازته برای درختان مرکبات باید در سه نوبت صورت گیرد. ابتدا ۵۰ درصد میزان مصرف را قبل از زمان شکوفه دهی (به عنوان ترکیبات فروت ست)، سپس ۲۵ درصد میزان مصرف را زمان شروع رشد و نمو میوه (مرحله فندقی شدن میوه) و در نهایت ۲۵ درصد میزان مصرف را باید بعد از زمان رشد کامل میوه مصرف نمود (ملکوتی و همکاران، ۱۳۷۹).

۲-۷-۱-۲- فسفر
فسفر در گسترش ریشه، گلدهی و بارورسازی گل، سرعت رسیدن میوه و همچنین حفظ کیفیت مطلوب میوه نقش مهمی ایفا می کند. فسفر به تنهایی تاثیر محسوسی در افزایش میزان تولید محصول مرکبات ندارد ولی زمانی که با پتاسیم ترکیب می شود تاثیر شگرفی پدید می آورد (کیانی و همکاران، ۱۳۸۵). این عنصر که به شکل سوپر فسفات و فسفات آمونیوم در باغات مصرف می شود، تأثیر زیادی روی زودرسی میوه دارد. مصرف آن باعث خوشرنگی ،بالارفتن کیفیت میوه و عمل گرده‌افشانی را آسان می‌کند. کمبود آن باعث کلفتی پوست میوه و توخالی شدن آن می‌شود، به طوری که وقتی میوه برش داده می شود، حفره بزرگی در وسط میوه به چشم می خورد. مات شدن رنگ برگ ها و ریزش بی موقع برگ نیز از دیگر علائم کمبود فسفر می باشد. بهترین زمان مصرف فسفات قبل از شکوفه ‌دهی، که در مناطق جنوب برابر با بهمن ماه می باشد.
افزایش بیش از اندازه فسفر موجب کاهش آب میوه مرکبات می شود. علائم کمبود فسفر در مرکبات کشور به علت مصرف بیرویه این عنصر درخاک بسیار نادر می باشد ولی در صورت وجود موجب ضخیم و ناصافشدن پوست میوه، ایجاد حفره توخالی بزرگ در وسط میوه، کاهش ویتامین ث، کاهش تعداد شکوفه، عقیم ماندن شکوفه ها، کاهش عملکرد و تاخیر در بلوغ میوه می گردد (ملکوتی و همکاران، ۱۳۷۹؛ جیحونی، ۱۳۹۰).
باتوجه به مصرف بی رویه کودهای فسفاته طی سالیان طولانی در تمامی نقاط مرکبات خیز کشور قبل از مصرف کودهای فسفاته آنالیز خاک و برگ ضروری می باشد و در صورتیکه میزان فسفر خاک حدود mg/kg 7-5 و برگ حدود ۶۱/۰-۲۱/۰ درصد باشد نیازی به مصرف کودهای فسفاته نیست. حتی الامکان توصیه می شود از محلول پاشی کودهای حاوی ترکیب فسفات و پتاسیم به جای مصرف خاکی استفاده شود (ملکوتی و همکاران، ۱۳۷۹؛ گندمکار و همکاران، ۱۳۸۰).

۲-۷-۱-۳- پتاس
مصرف پتاس در مرکبات باعث افزایش رشد و نمو درخت، درشت شدن میوه، مقاومت به بیماری ها، جلوگیری از ترکیدگی پوست و کمک به خشبی شدن شاخه‌های جوان می‌شود (کیانی و همکاران، ۱۳۸۹). شکل ترکیدگی میوه در چند سال اخیر یکی از مشکلات بزرگ باغات جنوب است که مصرف پتاس با مقاومتی که در پوست میوه ایجاد می‌کند که تا حد بسیار زیادی با این مشکل مبارزه می‌کند. با مصرف پتاس مقاومت گیاه را به سرما نیز افزایش می‌دهد . این نوع کود بهتر است که در اواخر زمستان قبل از شکوفه‌دهی به درخت داده شود. هرچند افزایش زیاد پتاسیم موجب کاهش کیفیت میوه در پرتقال والنسیا و گریپ فروت شده است، اما به نظر می رسد لیموها و نارنگی ها در برابر مصرف زیاد پتاسیم مقاومت دارند (جیحونی، ۱۳۹۰).
کمبود شدید پتاسیم که در اکثر نقاط مرکبات خیز کشور شیوع دارد، موجب زردی و سوختگی برگ های بالغ، ریزش قبل از بلوغ، مرگ سرشاخه های کوچک ظاهر شده در بهار، کوچکی و پوست نازکی میوه ها می شود. در حالت کمبود شدید برگ ها پیچیده و شاخه های جانبی جدید ضعیف و دوکی شکل می شوند (ملکوتی و همکاران، ۱۳۷۹؛ کیانی و هکاران، ۱۳۸۵).

مطلب مشابه :  دوره های آموزش، دوره های آموزشی

۲-۷-۱-۴- کلسیم
کمبود کلسیم در شرایط باغی منتج به کاهش آب میوه، بالا رفتن محتوای مواد جامد محلول میوه، در برخی موارد کوچکی اندازه میوه، افزایش ضخامت پوست، کاهش رشد و برگدهی و پوسیدگی ریشه می گردد. مطالعات اخیر بیانگر آن است که ترک خوردگی میانبر میوه مرکبات (Creasing)در ارتباط با نسبت های K/Ca , Ca/Mg و محتویات میوه می باشد و کمبود کلسیم در پیدایش این عارضه نقش اصلی را ایفا می کند (ملکوتی و همکران، ۱۳۷۹؛ گندمکار و همکاران، ۱۳۸۰).

۲-۷-۱-۵- منیزیم
مرکبات ازجمله گیاهان حساس به کمبود منیزیم میباشند. معمولا آثار کمبود منیزیم وقتی میزان آن در برگ به کمتر از ۲/۰
درصد می رسد مشاهده میشود. این حد بحرانی در برگ های نارنگی ۳/۰ درصد و در پرتقال ۲/۰-۱۵/۰ درصد گزارش شده است (ملکوتی، ۱۳۷۹؛ تدین و رستگار، ۱۳۸۳).
منیزیم جزء ساختمان کلروفیل بوده و در مرکز ملکول آن قرار دارد و کمبود آن در گیاه باعث کاهش مقدار کلروفیل برگ و در نتیجه کندشدن رشد گیاه می گردد. کمبود منیزیم در درختان پرتقال و گریپ فروت باعث کاهش اندازه کل مواد جامد قابل حل، اسید آسکوربیک و اسید کل میوه می شود (تدین و رستگار، ۱۳۸۳). در درختان مرکبات کمبود منیزیم حساسیت درختان را نسبت به سرمازدگی افزایش داده، عمر انبارداری میوه کاهش یافته، در متن برگ ها لکه های نامنظم زرد رنگ در اطراف رگبرگ اصلی ظهور یافته که سپس به هم پیوسته و ایجاد یک نوار نامنظم کلروزی در اطراف رگبرگ ها می کند، در حاشیه خارجی برگ یک محدوده مثلثی شکل معمولا سبز رنگ و به شکل ۷ معکوس پدید می آید و در پی آن ریزش برگ ها و خشکیدگی سرشاخه ها گسترش می یابد. افزون بر این در ارقام گریپ فروت تغذیه با منیزیم باعث جلوگیری از نابسامانی سو ختگی قهو ه ای۲۳ شده و سال آوری را نیز کاهش می دهد (Davies and Albrigo,1994).

۲-۷-۲-عناصر کم مصرف
۲-۷-۲-۱- آهن
کمبود آهن در خاک هایی که دارای مقدار زیادی کربنات کلسیم و در پی آن pH خاک حدود ۸ می باشند به وفور مشاهده می شود. ممکن است در این خاک ها آهن به اندازه کافی وجود داشته باشد ولی قابل استفاده برای گیاه نباشد. کمبود آهن ممکن است توسط مقادیر بالای فسفر و یا فلزات سنگین مخصوصاً مس در خاک، آبیاری زیاد و ضعیف تحریک شود (کیانی و همکاران، ۱۳۸۵).
علائم کمبود در برگ های جوان پدیدار می شود و به رنگ زرد روشن تا سفید درآمده در حالی که رگبرگ ها سبز رنگ باقی میمانند. درکمبود شدید، برگ ها کوچک، نازک و نرم شده و دچار ریزش میشوند. میوه ها کوچک تر شده و درصد مواد جامد محلول و اسیدیته و درجه رنگ پذیری میوه کاهش مییابد. برای جبران علائم کمبود آهن بایستی از کودهای حاوی آهن بالا در مراحل قبل گلدهی، بعد از تشکیل میوه و به محض مشاهده اولین علائم استفاده نمود.

۲-۷-۲-۲- روی
کمبود روی یکی از شایع ترین مواردی است که در باغات مرکبات ایران مشاهده می شود. حدبحرانی روی در برگ پرتقال mg/kg61 و در لیمو حدود mg/kg01 و حد بهینه روی برای مرکبات حدود mg/kg 94-52 محاسبه شده است. روی برای افزایش تبدیل گل به میوه عنصر حیاتی محسوب می شود و در فقدان آن رشد گیاه، گلدهی و تشکیل میوه به شدت کاهش می یابد. (ملکوتی و همکاران، ۱۳۷۹؛ تدین و رستگار، ۱۳۸۳)
گیاهان در شرایط کمبود روی از نظر ساخت هورمون ها بویژه اکسین دچار مشکل میشوند. بیشتر نشانه های مربوط به این عنصر مرتبط با از بین رفتن چیرگى انتهایی و کمبود ساخت هورمون اکسین میباشد. از شایع ترین علائم کمبود روی در درختان مرکبات سر خشکیدگی سرشاخه (کچلی درخت)، کوچک شدن برگهای انتهایی، و ایجاد حالت جارویی شدن، ریزش برگ ها، ازبین رفتن کلروفیل بین رگبرگی میباشد و در شرایط کمبود شدید برگ ها به طور غیر طبیعی باریک و کوچک شده و به صورت قائم استقرار می یابند (ملکوتی و همکاران، ۱۳۷۹).

۲-۷-۲-۳- منگنز
کمبود منگنز به طور گسترده ای در خاک های قلیایی و دارای آهک زیاد به چشم می خورد. بارزترین علائم کمبود منگنز در مرکبات ظهور نوارهای سبز تیره به موازات رگبرگ اصلی و فرعی و ایجاد رنگ سبز روشن در بین نوارهاست (کلروز سنگ مرمری). معمولا کمبود منگنز همراه با آهن و روی رخ میدهد که در ایران درنتیجه آهکی و قلیایی بودن خاک ها و پیدایش کلروز آهکی پدید می یابند (تدین و رستگار، ۱۳۸۳).
سمیت منگنز در مرکبات عمومیت ندارد ولی مشخص ترین علائم آن زردی حاشیه برگ ها با منطقه سبز روشن در مرکز برگ است که پی آن نقاط نکروزه نیز ممکن است در بخش های مختلف برگ ظاهر شوند (گندمکار و همکاران، ۱۳۸۰).

مطلب مشابه :  قانون مجازات اسلامی، مجازات اسلامی

۲-۷-۲-۴- مس
علائم کمبود مس در مرکبات کمتر مشاهده می شود ولی ممکن است در درختانی که در خاک های غیرحاصلخیز کشت شدهاند، نشانه های کمبود مس به ندرت مشاهده گردد (گندمکار و همکاران، ۱۳۸۰). در بین مرکبات، گریپ فروت حساس ترین رقم نسبت به کمبود مس می باشد. علائم کمبود مس شامل تشکیل صمغ زیر پوست سفید میوه، صمغ قهوه ای روی سطح میوه، خشکیدگی و مرگ سرشاخه ها، ایجاد فرم خمیده و S شکل در شاخه های جوان (که با بیش بود ازت اشتباه گرفته می شود) و تجمع صمغ در محل گره های موجود در سرشاخه، ضخیم ، کم آبشدن و بدون مزه شدن میوه می باشند از سوی دیگر علائم مسمومیت مس شامل کاهش محصول، تولید برگ های کوچک و علائم مشابه کمبود آهن می باشد (Smith, 1966).

۲-۷-۲-۵- بر
در باغات مرکبات هر دو عارضه کمبود و مسمومیت مربوط به بر مشاهده می شود در شرایط کمبود بر، صمغ های تیره رنگ در پوست سفید میوه مشاهده می شود و در قسمت مغز میوه ممکن است صمغ ها خیس و حل شده و باعث سقط یا تیرگی بذر شوند. میوه ها کوچک، پوست ضخیم و شیرین تر می شوند. گاهی در مرکبات کمبود بدون علائم مشخص بروز کرده ولی تولید محصول را به طور قابل ملاحظه کاهش می دهد (گندمکار و همکاران، ۱۳۸۰).
عموما مسمومیت بر مرتبط با منابع آب های زیر زمینی است. حد بهینه عنصر بر در برگ ها mg/kg 100-63 است. گزارش های انتشار یافته ازمیزان بر مناطق جیرفت و جهرم به ترتیب بیانگر میزان mg/kg 300 و mg/kg 120 بر در برگ ها می باشد که بیش از محدوده مجاز برای درختان مرکبات است (ملکوتی و همکاران، ۱۳۷۹).
علائم مسمومیت بطور مشخص روی برگ های مسن مشاهده می شود و در اثر آن حاش
یه برگ ها زرد شده و برگ های مذکور طی زمستان و ماه های نخستین بهار می ریزند. در پرتقال با مصرف بیشتر ازت، میتوان میزان بر اضافی را کنترل کرد (Smith, 1966). معمولا اگر مقدار ازت برگ بیش از ۳ باشد از کیفیت میوه ها کاسته می شود ولی اگر این مقدار ازت با مقدار بر بیشتـر ازppm 250 همراه باشد، کیفیت مطلوبی را دارا خواهد بود. همچنین اضافه کردن نیترات کلسیم به آب چاهی که دارای مقدار زیادی بر می باشد، موجب کاهش شدت بروز علائم مسمومیت می شود، چراکه کلسیم از جذب بر و سدیم توسط ریشه می کاهد.

۲-۷-۲-۶- مولیبدن
کمبود مولیبدن به ندرت در درختان مرکبات مشاهده می شود. شاخص ترین علائم کمبود مولیبدن در مرکبات بروز لکه های زرد در متن برگ ها میباشد. در شرایط کمبود حاد در میوه ها لکه های نامنظم و بزرگ قهوه ای با هاله ای زرد ظهور می یابد. در مجموع علائم کمبود مولیبدن در برگ و میوه مرکبات در محل های آفتاب گیر درخت ایجاد می شود (Smith, 1966).

۲-۷-۳- تاثیر عناصر مختلف بر مرکبات و علایم کمبود آنها
ازت. باعث تسریع ظهور گل ها و شکوفه دادن درختان در برابر شده و نقش مهمی در باز شدن جوانه های برگی و بارور شدن تخمدان دارد ، در صورت کمبود برگ ها سبز روشن شده و پس از مدتی شروع به ریختن کرده و شاخه ها کوتاه می شوند . میوه ها کوچک و رنگ پریده باقی می مانند (جیحونی، ۱۳۹۰).
فسفر. ضخامت پوسته را کاهش می دهد ، باعث شیرینتر شدن میوه و افزایش بازار پسندی آن می گردد . اگر گیاه با کمبود فسفر مواجه شود ، برگهای پیر سبز تیره شده و سرشاخه ها خشک می گردد ، تعداد شکوفه ها و میوه ها نیز کاهش می یابد و پوست میوه ها ضخیم می شود (گندمکار و همکاران، ۱۳۸۰) .
پتاسیم. عمدتاً بر رنگ یموه اثر داشته و باعث نارنجی شدن آن می گردد . مقدار ویتامین C را افزایش داده و ریزیش میوه ها را از درخت کاهش می دهد و اگرگیاه کمبود پتاسیم داشته باشد ، نقاط صمغی روی برگ ظاهر می شود که به تدریج بزرگ شده و سیاه یا قهوه ای می گردد . و میوه ها خشن ، بدرنگ و کم آب می شود (کیانی و همکاران، ۱۳۸۵).
منگنز.‌در واکنش های آنزیمی گیاه نقش داشته و به فتوسنتز نیز کمک می کند . در صورت کمبود کمبود منگنز حاشیه برگ های جوان سبز روشن شده و اطراف رگبرگ ها سبز تیره باقی می ماند . با شدیدتر شدن علایم کمبود نواحی سبز کم رنگ روی برگ گسترش یافته و لکه های سفید رنگی روی آن ها پدید می آید (تدین و رستگار، ۱۳۸۳) .
بر.‌به عنوان تنظیم کننده عمل می کند ،

پاسخی بگذارید