سایت مقالات فارسی – 
نقش تقسیمات کشوری در توسعه سیاسی شهرستان لنگرود- قسمت ۱۳

۱- شهرستان زنجان ۲ – شهرستان قزوین ۳- شهرستان رشت ، شامل هشت بخش به نامهای:رشت ، صومعه سرا ، رودبار، لاهیجان ، بندر پهلوی ، کوچصفهان ، خمام و لنگرود .۴ –شهرستان ساوه ۵ – شهرستان سلطان آباد ۶- شهرستان شهسوار
که با توجه به تغییرات ایجاد شده درسالهای ۱۳۱۷ ،۲۰،۲۳،۲۴،۲۶،۲۹،۳۶،۳۸،۳۹، در محدوده سیاسی – اداری استان یکم و با توجه به ماده ۱۳ قانون وظایف واختیارات استانداران ، نام استانها تغییریافت . و استان یکم به استان گیلان تبدیل شد .
در تاریخ ۷ بهمن ۱۳۴۰ شهرستان اراک ، و ۶ مرداد ۱۳۴۸ شهرستان زنجان ازاستان گیلان مجزا گردید .
۲-۱۱-۱-انقلاب اسلامی تا مهر ماه سال ۸۲
پس ازانقلاب اسلامی در تاریخ ۲۰ شهریور ۱۳۵۸ نام بندرپهلوی به بندر انزلی تغییریافت و نام روستای زیده بالا از توابع بخش مرکزی فومن به سردار جنگل تبدیل شد که با توجه به تغییرات سالهای قبل(۵۸) بالاخره استان گیلان در تاریخ ۳۰/۱۱/۶۳ دارای ۱۱ شهرستان ، ۳۱ شهر، ۲۲ بخش و ۵۶ دهستان گردید و پس ازآن تا سال ۱۳۷۰ درتقسیمات گیلان تغییری حاصل نگردید . لیکن درسال ۱۳۷۰ به بعد تقسیمات مزبور تغییر یافت و در آخرین بررسیهای حاضر تا پایان شهریور ۱۳۷۳ ،استان گیلان دارای ۱۱ شهرستان ، ۲۷ بخش ، ۳۴ شهر ، ۹۵ دهستان و ۳۰۴۳ آبادی بوده است.
در خرداد ماه ۱۳۷۹ یکصد روستای مرکزی بخش در کشور به شهر تبدیل شده و بعنوان شهر شناخته شده اند به استناد این مصوبه روستا های بخش استان گیلان شهر شده اند عبارتند از : اطاقور در شهرستان لنگرود ،بره سر در رودبار ،احمد گوراب در شهرستان شفت و رودبنه در شهرستان لاهیجان می توان نام برد .(انساندوست،۱۳۸۳ : ۴۳-۳۶)
براساس آخرین تقسیمات کشوری ، که در مهر ماه سال جاری به دست ما رسیده، استان گیلان دارای ۴۵ شهر، ۴۳ بخش ، ۱۰۹ دهستان ، ۲۸۹۲ آبادیمی باشد که ۲۶۹۰ آبادی دارای سکنه و ۲۰۲ آبادی خالی از سکنه است .
و در این بین شهرستان لنگرود طبق آخرین تقسیمات کشوری دارای ۳ بخش و ۵شهر و ۱۰دهستان می باشد
تقسیمات کشوری یکی از ابزار حکومتی در اداره و کنترل فضای جغرافیایی کشور است و تنهادر مورد کوچکترین کشورهاست که امکان دارد از پایتخت یک کشور ،بدون اتخاذ یک یا چند طبقه واسطه اداری ،به طور کامل و مستقیم به سرزمین کشور حکومت کرد (مویر ۲۵۱:۱۳۷۹)
کارکرد تقسیمات کشوری که شاید مورد توجه تمام نظام های سیاسی باشد عبارت است از تأمین امکانات و خدامت برای مناطق نیازمند و تسهیل حاکمیت دولت تا پایین ترین سطح سیاسی (احمدی پور و منصوریان ۳۶۹:۱۳۸۵)و در واقع هدف کلی از تقسیمات کشوری تهیه چهارچوب و بستری مناسب برای تداوم بقای ملی ،امنیت ملی و تسهیل توسعه متوازن و منطقه ای است (کریمی پور ،۴:۱۳۸۱) تصمیم گیری مرتبط با فضای جغرافیایی یک کشور می تواند از بعد امنیت داخلی یک کشور بسیار تأثیر گذار باشد. تصمیمات نادرست همگرائی ملی را کاهش می دهدو حتی در سیاست خارجی کشور نیز تأثیر می گذارد (اخباری و یداللهی ۲۸:۱۳۸۴) اهمیت تقسیمات کشوری و ارتباط مستقیم آن با بقای ملی ،امنیت ملی ،تسهیل اعمال اراده حکومت و…لزوم شناخت عوامل موثر در نحوه ی تقسیمات کشوری رادو چندان می کند ،
در گذشته کم و کیف تقسیمات سیاسی چندان مدنظر نبوده و بر پایه شاخصها ی شهودی، طبیعی و فرهنگی ( زبان و مذهب و قومیت ) به منظـور پاسـخ بـه نیازهـای فـوق الـذ کر، شـکل میگرفت و بحث ها یی از قبیل نقش مشارکت مردم و اسـتعدادهای منـاطق در توسـعه و غیـره چندان مطرح نبوده است ( طـرح جـامع تقـسیمات کـشوری ، ۱۳۷۸: ۱۹). ولـی بـه مـرور کـه کشورداری از تنوع، تکثر و پیچیدگی برخوردار گردیده و دولت مرکزی نـاتوان از انجـام امـور شده است، با تغییر در نوع تقسیمات کشوری و کاهش تصدی گری، مدیریت کلان کشوری را بصورت بهینه ای تقویت نموده است ( اطاعت، ۱۳۸۱).با توجه به رهیافت فوق، توسعه پایدار طبق گزارش براتلند «توسـعه ای اسـت کـه بتوانـد نیازهای نسل حاضر بشر را بدون کاهش توانایی نـسل هـا ی آتـی در بـرآوردن نیاز هایـشان، برآورده سازد( Report Brandtland)امـروزه ادبیـات توسـعه بـا گـذر از توجـه صـرف بـه سرمایها ه ی فیزیکی، دیگر انواع سرمایه های تأثیرگذار در فر آیند توسعه همانند سـرمایه های طبیعی، سرمایه های انسانی ، سرمایه ها ی اجتماعی و حکمرانی خوب را نیز مورد توجـه قـرار داده است( . گزارش کمیته توسعه پایدار، ۱۳۸۷).
از اواخر دهه ۱۹۶۰پس از مشاهده ناکامی ها ی اجتمـاعی – زیـست محیطـی و اقتـصادی، درک محدود تک سویه از توسعه که مترادف ایجاد رشد اقتصادی بود ، مورد انتقـاد و بـازنگری واقـع. شد به موازات نارضایتی ها یی که غالباً از دیدگاه عدالت اجتماعی در رابطـه بـا انگـاره توسـعه متداول مطرح میشد، از دیدگاه تعادل بوم ها شناسانه نیز اعتراض ی فزایندهای شکل گرفـت کـه نقطه اوج آن تشکیل کنفرانس جهانی استکهلم برای محیط زیست در سال ۱۹۷۲ بود. با انتـشار گزارش معروف «برانت لند » در سال ۱۹۸۷ در رابطه بـا توسـعه پایـدار توسـط کمیتـه جهـانی محیط زیست و توسعه و گزارش ریود وژانیرو در سال ۱۹۹۲، مفهوم توسعه طی چند دهه اخیر، از انحصار دیدگاههای رشد اقتصادی خارج شده است و دیگر هدف توسعه، افـزایش مـصرف سرانه نیست. بلکه دیدگاههای عدالت اجتماعی و تعادل ها ی بوم شناسانه با مفهوم نوین توسـعه پیوند یافته اند( صرافی، ۱۳۷۷: ۳۷)
بدین ترتیب بر شالوده همه سویه نگری و کـل گرایـی، تعریـف توسـعه را مـی تـوان چنـین دانست: روندی است فراگیر در جهت افزایش توانائی ها ی انسانی – اجتماعی بر ای پاسـخگویی به نیازهای مادی و معنوی ، ضمن آنکه نیازها پیوسـته در پرتـو ارزش هـا ی فرهنگـی جامعـه و بینشها ی پایداری جهان، پالایش یابند . اینگونه توسعه، همان گونه کـه در گـزارش برانـت لنـد تعریف شده بود، ها نیازهای کنونی را بدون کاهش توانائی نسلی آتی در برآوردن نیازهایـشان، برآورده میکند و توسعه ای پایدار است . روند توسعه میبایست همراه با افزایش توانائی هـا بـه گسترش انتخاب ها ی ساکنین منطقه در حوز ها ه ی اجتماعی – اقتـصادی و سیاسـی بینجامـد تـا توسعه ای انسانی باشد ( همان:۳۸)
فصل سوم
مواد و روش ها
۳-۱- شهرستان لنگرود
نام لنگرود، برای نخستین بار در سال ۵۱۲ هـ.ق. در متون تاریخی ذکر شده است. این سال مصادف با مرگ سلطان محمد پسر ملک شاه آلب ارسلان است. در دوره صفویان، خصوصاً در دوره سلطنت شاه عباس اول، شهر لنگرود مرکز حوادث مهمی بوده است. فرار احمد خان حاکم لاهیجان از لنگرود و دستگیری اعضای خانواده وی توسط کیا فریدون حاکم گیلان و تحویل آنها به شاه عباس، از جمله رویدادهای مهم این دوره شهر است. نادر برای سرکوب تاتارهای شرق مازندران و توسعه تجارت و دستیابی به دریا، لنگرود را برای ایجاد پایگاه دریایی و کارخانه کشتی‌سازی انتخاب کرد و در توسعه آن کوشید. در زمان قاجار نیز لنگرود مورد توجه قرار گرفت. این شهر، امروزه یکی از مناطق زیبای گردشگری در استان گیلان است.
۳-۱-۱- موقعیت جغرافیائی و جمعیت
نام لنگرود[۱۳]ترکیبی است از دو پاره واژه لنگرو رود. لنگر به معنی وقار و سکون و آرامش است همان گونه که که کشتی لنگر انداخته آرامش می‌یابد. در ترکیب لنگر و رود دو ( ر) در هم یکی شده و نام به لنگرود تبدیل می‌گردد و معنی رود سکون یافته و آرام و با وقار معنی می‌گیرد و اگر به رود جاری در این بنگریم آن را دارای جریان آن چنان آرامی می بینیم که گویا حرکتی ندارد. شهرستان لنگرود در شرق استان گیلان بین عرضهای جغرافیایی ۳۶ درجه و ۵۶ دقیقه تا ۳۷ درجه و ۱۹ دقیقه شمالی و طولهای جغرافیایی ۴۹ درجه و ۵۵ دقیقه تا ۵۰ درجه و۱۶ دقیقه شرقی قرار گرفته است .این شهرستان ۲/۴۳۰ کلیومتر مربع مساحت دارد و مرکز آن شهر لنگرود است .تراکم نسبی جمعیت شهرستان لنگرود به ۳۱۶ نفر در هر کیلومتر مربع می رسد . این شهرستان از شمال به شهرستان لاهیجان و دریایی خزر ،از شرق به دریایی خزر و شهرستان رودسر ،از جنوب به املش و سیاهکل و از مغرب به لاهیجان و سیاهکل محدود شده است.
این شهرستان در سرشماری عمومی نفوس سال ۱۳۹۲ جمعیتی بالغ بر ۱۳۷۲۷۲ نفر که تعداد ۹۲۰۳۷ نفر جمعیت شهری و۴۵۲۳۵ نفر جمعیت روستایی که ۸۴ درصد باسواد می باشد.
شهرستان زیبا و پراستعداد لنگرود هم به لحاظ اقلیم جغرافیایی و هم به لحاظ اقلیم اقتصادی، نیروی انسانی، فرهنگی اجتماعی یکی از مناطق و شهرستان های استان گیلان با پتانسیل های بالای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی در همه ابعاد می باشد. داشتن جلگه حاصل خیز با محصولات استراتژیک کشاورزی از جمله برنج، چای و تولید ابریشم و محصولات جالیزی، برخورداری بخشی از شهرستان از آب و هوای کوهستانی مانند دامپروری و پرورش زنبور عسل و اقتصاد متکی بر جنگل و مرتع و همچنین بهره مندی از قابلیت بسیار بالای تبدیل مناطق کوهستانی و کوهپایه ای به مبحث صنعت توریسم و گردشگری یکی از پتانسیل های منحصر بفرد این شهرستان زیبا می باشد. درضمن همچنین شهرستان لنگرود از قابلیت بزرگ دیگری مانند سواحل زیبای خزر نیز برخوردار است که مزیت پیشرفت و توسعه این منطقه از استان را هم به لحاظ گردشگر پذیری و هم به لحاظ اقتصاد منطقه ای، ملی و حتی بین المللی به رخ می کشاند و صد البته در کنار این عوامل تولید ثروت، بهره مندی از نیروی انسانی خلاق، منعطف ،متواضع و هوشمند از افضل مزیت هاست.
در ادبیات توسعه همه جانبه به این همه دارایی وثروت خدادادی فرصت های تولید و انباشت ثروت از عوامل موجود و موثر هر اقلیم و منطقه اطلاق می شود که شهرستان لنگرود از آن به خوبی برخوردار است.
نقشه ۳-۱- نقشه تقسیمات کشوری شهرستان لنگرود به تفکیک بخش و دهستان (۱۳۸۴) با مقیاس ۱۰۰۰۰۰۰/۱
اداره راه و شهرسازی استان گیلان ،۱۳۸۴
۳-۱-۲- تاریخچه شهر لنگرود
نام لنــگرود برای نخســتین بار در سـال ۵۱۲ هـ . ق در متــــون تاریخـــی ذکر شــده اسـت.
آنچه رابینو باقید تاریخ ۵۱۳ هجری وبه عنوان اولین برخورد خود با نام لنگرود در توابع یاد می کند حادثه زندانی شدن فرامرز بن مردانشاه لنگرودی است که ظهرالدّین مرعشی در تاریخ طبرستان و رویان و مازندران ،تالیف یافته قرن نهم هجری آورده .(سعیدیان ،۱۳۶۰)[۱۴]
در دوره صفـویان، خصـوصــاً در دوره سلـطنت شـاه عبـاس اول، شهر لنــگرود مـرکز حوادث مهمـی بوده ونادر برای سـرکوب تا تارهای شـرق مـازندران و توســعه تجــارت ودستیابی به دریا، لنگرود را برای ایجـاد پایگاه دریایی و کارخـانه کشتی سازی انتخاب کرد و در توسعه آن کوشید و قاجارها نیزباعـث معروف شدن بیشـتراین شـهر شدند.
این شهرستان در دوره سلجوقیان و خوارزمشاهیان جزئی از لاهیجان مرکز ولایت بیـه پیش بوده و بوسیله سلاطین محلی یعنی سادات کیا اداره می‌شده است. در دوره قاجاریه به این نواحی چندان توجهی نمی‌شد حتی در اواخر همین دوره به علت نابسامانی اوضاع داخلی لنگرود و نواحـی اطراف آن صحنه پیکـار و کشمش‌های گردنکشـانی بود که هریک سودای خانی در مخیله خود می‌پروراندند. لنگرود در قدیم بندرگاهی آباد بود و دارای تنها رودخانه شمالی بود که در کنـاره مرکزی شهرکشـتی های خیلی بزرگ لنگر می انداختند ورودخانه اش محل رفت وآمد کشـتی ها و قایق های بزرگ بودکه درآن توقف می نمـودند وبه همین دلیل به آن نام “لنـگر رود” و بعدها اسم لنــگرود را به خود گرفت، شـهری زیبا درشـمال ایران با مردمی با فرهنـگ و مهربان است.
ترقیات این شهر با روی کار آمدن رضـا شـاه آغـاز می‌گـردد البته به علت شـروع جنگ جهـانی دوم مجال انجام شــهر سازی با اسـلوب جدید در لنــگرود حاصل نگـردید ولی در سالهــای اخیر بیش از پیش این شهر با حومه آن به ترقیات و پیشـرفتهای سـریعی نایل آمده‌اند.
با آنکه از شهرستان لنگرود ، که اینک به عنوان یکی از شهرستان های۱۶گانه استان گیلان در تقسیمات کشوری از آن بحث خواهیم کرد ،برای نخستین بار در برخی تواریخ قرن ششم هجری ضمن توالی حوادث
تاریخی نام برده اند ،مع هذا در منابع جغرافیایی قرنها بعد همچون تقویم البلدان ابوالفداء و نزهه القلوب حمد الله مستوفی اثری از آن دیار در میان نیست .به نوشته دایره المعارف سرزمین و مردم ایران «لنگرود در روزگاران پیشین ،دریا بوده و در زمان آخرین پادشاه هخامنشی ازجمله یکصد و بیست ولایتی (بوده )که خشک شده و لنگرود نامیده شده است »
آنچه رابینو باقید تاریخ ۵۱۳هجری و به عنوان اولین برخورد با نام لنگرود در تواریخ یاد می کند حادثه زندانی شدن فرامرز مردانشاه لنگرودی است ( ستوده ، ۱۳۴۹ -۱۳۵۱ ) او در باره این شهر توصیفی دارد که به قسمتی ازآن اشاره می شود :«لنگرود در ۱۲ کیلومتری شمال شرقی و مشرق لاهیجان و ده کیلومتری مغرب شمال غربی رودسر قرار دارد .باتلاقهایی که اطراف آن این شهر قرار گرفته هوای آن را ناسالم ساخته و مردم ثروتمند این فصل را در کوهستانهای مجاور می گذرانند .رودخانه لنگرود و مناظر اطراف آن این شهر را به صورت یکی از دلرباترین شهرهای ایران درآورده است.لنگرود نیز مانند لاهیجان و رشت بارها در اثر حریق ویران شده است و حدود پنجاه سال است که کمکم به جمعیت آن افزوده می شود .این شهر هشت محله و قریب هزار خانه دارد که از آن میان دویست خانه با بامهای سفالی و بقیه با بامهای گالیپوش می باشند.بیشتر خانه ها دور از هم قرار دارند و با پرچینهایی از نی ،مانند انزلی ،حیاط آنها را محصور ساخته اند .شهر لنگرود دو انبار نفت ،شش موسسه برای خشک کردن پیله ،نه حمّام و ۴۵۰ در دکان دارد و بازاری تازه با ۶۰ در دکان در دست ساختمان است. در این شهر هشت مسجد و نه زیارتگاه و نزدیک ۵۰۰۰نفر جمیعت وجود دارد حاکم رانکوه و یک کارگزار و مأمور کنسولی روس ،که در عین حال نماینده صیدگاه لیانازوف هم می باشد ،در لنگرود اقامت دارند .صیدگاه لنگرود با تلفن چمخاله و از آنجا با یک سیم تلگراف با آستارا وتمام صیدگاههای ساحل دریا مربوط می گردد . در لنگرود اداره پست و تلگرام هم وجود دارد . برروی رودخانه لنگرود که ۲۷ متر پهنا دارد پلی آجری و دارای دو طاق به نام حاجی آقا پرد(پل)احداث گردیده است که شاید نام آن را از حاجی آقا بزرگ منجم باشی گرفته شده باشند . درسال ۹۱۲هجری بر روی این رود پلی وجود داشت که بنا به نوشته تاریخ خانی سلطان هاشم که به وسیله نیروی سلطان احمد خان تعقیب می شد بری جلوگیری از عبور آشکار لشکریان دشمن دستور داد تا تخته های پل را برداشتند .امروزه کمی بالاتر از پل آجری پل باریک و تخته ای دیده می شود(گروه پژوهشگران ایران ،۱۳۸۷ : ۱۸۰۵ و ۱۸۰۴ ) چارلز فرانسیس مکنزی ،نخستین کنسول انگلیس در ایران ،که در سال ۱۲۷۵ هجری قمری(۱۸۵۸میلادی ) از لنگرود دیدن کرده ،در مورد این شهر می نویسد: منظره بسیار زیبا ولی متأسفانه این منطقه با همه زیبایی یکی از ناسالم ترین مناطق گیلان به شمار می آید و خود گیلان نیز هوای مطبوعی ندارد ..به شهر رسیدیم ،موقیعت آن مناسب بوده و در دشت بازی قرار داشت و خانه های از همدیگر جدا بودند و مانند انزلی گرد حیاط آنها دیواری از نی بود . محله های خوب آن شبیه رشت است ..شهر ۲ محله دارد ولی به قدمت لاهیجان ورودسر نیستند و مدت زیادی نیست که آنها را ساخته اند ۳ کاروانسرا دارد که یکی از آنها محل گمرک است ومسجد ۴،تکیه ۴،امامزاده ۸،حمام ۴،دکان ۱۴۸ باب ، تعداد خانها ۴۰۰ باب و جمعیت آن ۲۰۰۰نفر است .دونفر مسلمان که تبعه روس هستند و دو ارمنی که تبعه ایران اند شراب می سازند ،سالیانه ۲ یا ۳ کشتی روسی نفت و میوه می آورند و در بندری که ۲فرسنگی شهر لنگرود است لنگر می اندازند ،نفت را منی ۱ قران و۸ شاهی می فروشند .نمک رافقط از ترکستان می آورند و قیمت ۲خروار و یا ۵۰من ،۲تومان است.برنج را از مازندران به وسیله کرجیهایی که روز رودخانه دیده می شوند و بیست من ۲۵ قران است »
خودزکو در ۱۲۵۵ هجری قمری درباره لنگرود چنین می گوید : «لنگرود را زمان فتحعلی شاه با تمام بازارها و ۱۱۰ در خانه و تجارت و زمینهای مزرعی آن مادام العمر به منجم باشی دربار تهران و خانواده اش بخشیدند خانه های لنگرود مانند خانه های لاهیجان ورشت و فومن مجهز به پنجره های بزرگ با جامهای رنگین است .راهروهای و بالکونهای که در چهار جانب خانه تعبیه شده به آنها ظاهری سخت دلپذیر می بخشد (همان : ۱۸۰۵ و ۱۸۰۳)
۳-۱-۳- تقسیمات کشوری شهرستان لنگرود
بخش لنگرود در سال ۱۳۱۶ تأسیس شد و در تابعیت شهرستان رشت قرار گرفت ، در فروردین ماه ۱۳۲۰ این بخش از شهرستان رشت منتزع گردید و به تابعیت شهرستان شهسوار ( تنکابن فعلی ) در آمد تابعیت بخش لنگرود از شهرستان شهسوار بیش از چند ماهی دوام نداشت ، چنانکه در آذرماه سال ۱۳۲۰ از شهرستان شهسوار منتزع و مجدداً در تابعیت شهرستان رشت قرار گرفت . در تیر ماه سال ۱۳۳۲ ، همزمان با ایجاد و تأسیس شهرستان لاهیجان بخش لنگرود به انضمام بخش رودسر از شهرستان رشت منتزع شد و به شهرستان جدیدالتأسیس لاهیجان پیوست ، در شهریور ما سال ۱۳۳۸ ، بخش لنگرود و با کلیه روستاهای تابعه از شهرستان لاهیجان جدا و به سطح شهرستان ارتقاء یافت که در تابعیت استان یکم قرار داشت در شهریور ماه ۱۳۴۵ ، روستای شلمان از شهرستان رودسر منتزع شد و به شهرستان لنگرود پیوست و در دی ماه ۱۳۶۶تعداد ۶ دهستان در شهرستان لنگرود ایجاد و تأسیس شد:
دهستان چاف به مرکزیت روستای چاف پایین با ۱۶ روستا
دهستان دریاسر به مرکزیت روستای دریاسر با ۹ روستا

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت azarim.ir مراجعه نمایید.