پایان نامه با واژه های کلیدی بیمارستان، مدیریت پسماند، تقسیم بندی، مراکز درمانی

سازی است.
درحال حاضر بیمارستانها بیشترین مقدار پسماندهای خطرناک را تولید میکنند. میزان تولید پسماندها، وابسته به عوامل زیادی همانند درآمد سرانه و استانداردهای بهداشتی کشورهاست بر پایه همین امر، در کشورهای با درآمد متوسط و کم، تولید پسماند کمتر از کشورهایی است که درآمد سرانه آنها بالاتر است. در مراکز درمانی که طرح مدیریت تفکیک اجزاء پسماند در آنها اجرا می‌شود، میزان پسماندهای خطرناک تولیدی، نسبت به مراکز درمانی که فاقد مدیریت تفکیک پسماندها هستند، بسیار کمتر است. شوربختانه به دلیل نهادینه نشدن فرهنگ تفکیک اجزاء پسماند در مبداء تولید و عدم درک این مسئولیت توسط مدیران مراکز درمانی، میزان تولید پسماندهای بیمارستانی در کشورمان، رقم بسیار بالایی بوده به طوری که در سال‌های اخیر با توجه به رشد فزاینده آن، ‌شهرهای بزرگ کشور را دچار بحران نموده است(شجاعی، ۱۳۸۳).
بر پایه طرح سازمان جهانی بهداشت پسماندهای عفونی، پاتولوژیکی و اجسام تیزوبرنده با روش های مختلف زباله ‌سوزی از بین می‌روند و ضدعفونی شیمیایی پسماندها، روش میکروویو ، دفن کردن و تخلیه در فاضلاب‌ها برای پسماندهای سرطان‌زا، شیمیایی و رادیواکتیو انجام نمی‌شود. در این میان به جز روش دفن کردن و تخلیه در فاضلاب، تمامی روش‌های یاد شده برای از بین بردن اجسام تیزوبرنده استفاده می‌شود. معضل اساسی در زمینه پسماند های بیمارستانی مدیریت آن در مبداء، نحوه جمع آوری و حمل و دفع نهایی آن می باشد. باتوجه به اینکه معضل اصلی در مورد پسماند های بیمارستانی عدم تفکیک اجزای آنها در مبداء تولید میباشد که با پافشاری و پیگیریهای وزارت بهداشت تعداد کمی از بیمارستانها، آن هم به صورت نامناسب و غیر بهداشتی عمل تفکیک را انجام میدهند. گرچه مجلس جمع آوری حمل و دفع پسماندهای بیمارستانی را به عهده خود تولیدکنندگان(بیمارستانها) گذاشته است، اما تا هنگامی که بیمارستانها ومراکز درمانی به تنهایی و رأساً با بستن قرارداد با شرکتهای خصوصی این کار را انجام ندهند، شهرداری خود را مؤظف میداند که نسبت به جمع آوری و دفع آن اقدام نماید. با این حال برخی از بیمارستانها طرح تفکیک اجزاء پسماند را به طور کامل وصحیح انجام نمیدهند و پسماندهای عفونی و عادی را با هم جمعآوری و بستهبندی مینمایند . این اقدام حجم کار و هزینه دفع پسماند را بسیار بالا میبرد، چون سازمانهای مدیریت پسماند از تفکیک پسماندهای عفونی از عادی اطمینان ندارند به ناچار همه پسماندهای بیمارستانی را عفونی تلقی مینمایند(WHO, 2001).

۱-۲ ضرورت و اهمیت تحقیق
با توجه به این موضوع مدیریت نادرست پسماندها باعث آلودگی محیط زیست می‌شود، بوی ناخوشایند و رشد و تکثیر حشرات، جوندگان و کرم ها، منجر به انتقال بیماری‌هایی مانند حصبه، وبا و هپاتیت از طریق جراحات ناشی از نوک آلوده به خون انسان می‌باشد. مدیریت پسماندهای پزشکی از اهمیت خاصی برخوردار است که با چالشهایی همچون فقدان آموزش، آگاهی و حمایت منابع مالی برخوردار میباشد .(Baraka et al, 2006)
اگرچه میزان پسماند های بیمارستانی از حیث مقدار، قابل قیاس با پسماندهای خانگی نیستند، ولی به علت خطرات ناشی از آلودگی، حساسیت بیشتری را نسبت به سایر پسماندهای شهری طلب میکنند. پسماندهای بیمارستانی، یکی از معضلات زیست محیطی است که به علت دارا بودن عوامل خطرناک، سمی و بیماریزا سلامت افراد و جامعه را تهدید میکنند. مدیریت این مواد نقش مهمی در کنترل آلودگیهای محیط زیست و میزان بروز عفونتهای بیمارستانی ایفا میکند(نوری، ۱۳۶۹).
در حال حاضر براساس برآورد جهانی رفع آلودگی ۱ متر مربع خاک بین ۵۰-۵ هزار دلار هزینه میشود و این در حالی است که در ایران روزانه ۸۰ تن پسماند بیمارستانی بدون رعایت مسائل محیط زیستی دفن و حجم زیادی از خاک را آلوده می کند(زلفی نژاد،۱۳۸۷).
از سوی دیگر وجود ترکیبات آلاینده در هوای خروجی از دستگاه های زباله سوز همانند گازهای کلرید هیدروژن،اکسیدهای گوگرد و ازت، ترکیبات سمی و خطرناک کلروفلویوروکربن، فوران و دیاکسین در آلودگی هوا و به دنبال آن در نازک شدن لایه ازن سهم بسزایی دارد. خاکستر حاصل از سوختن پسماندهای جامد در داخل زباله سوزها، حاوی ترکیبات بسیار سمی۳ خطرناک مثل ترکیبات آلی دارای سمی بوده که ورود این دسته از مواد خطرناک و سمی به داخل آبهای زیرزمینی، سبب آلودگی خاک و منابع آبی و اختلال در سیستمهای مختلف اکولوژیک و به دنبال آن خسارات جبران ناپذیری را بر اجزای محیط زیست و در نهایت به انسان وارد میکند(سلیمی امرود، ۱۳۸۴)
این در حالی است که اجرای صحیح مدیریت پسماندها در شهر تهران با چالشهای عمدهای همچون مشخص نبودن سیستم نظارت بر مدیریت پسماندهاى بهداشتى درمانى، متفرق بودن مراکز تصمیمگیرى و عدم اجماع این مراکز بر یک روش واحد و مشخص، تفاسیر متفاوت و سلیقهاى از قانون و آیین نامه اجرایى آن، عدم اجراى دستورالعمل هاى اب?غ شده از سوى هیات وزیران و وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی، عدم آگاهی پرسنل و مدیران بیمارستان درمورد معضلات پسماندهای بیمارستانی و عدم وجود سرمایه کافی جهت تهیه بی خطرسازها میباشند لذا انتخاب و به کارگیرى گزینه نهایى مدیریت پسماندهاى بیمارستانى بسیار با اهمیت است(فیاض، ۱۳۸۹).
ساماندهی وضعیت فعلی پسماندهای پزشکی تولیدی در ایران مستلزم مطالعات گسترده و هدفمند در خصوص کنترل پسماند از مرحله تولید تا دفع می باشد که لازمه این امر تعریف جایگاه خاص، ترویج فرهنگ تفکیک از مبدأ و به اجرا درآمدن برنامههای کوتاه مدت، میان مدت و دراز مدت میباشد(رضایی،۱۳۸۷). بدیهی است با اتکاء به دانش کافی از وضعیت موجود و آمار دقیق، می توان گامهای موثری برداشت و از وارد آمدن خسارات جبرانناپذیر به منابع مالی کشور جلوگیری به عمل آور لذا این مطالعه با هدف کلی مطالعه موردی وضعیت مدیریت در بیمارستان شهدای تجریش تهران طراحی شده است.

۱-۳ اهداف تحقیق
هدف کلی این مطالعه، شناسایی انواع پسماندهای پزشکی تولیدی در بیمارستان شهدای تجریش واقع دراستان تهران و منابع تولید آنها و ارائه مناسب ترین روش جهت مدیریت پسماندهای بیمارستانی است. اهداف اختصاصی عبارتند از، شناسایی ارائه راهکار در نحوه جمع آوری از مبداء تولید، تعیین محل مناسب جهت نگهداری موقت با رعایت اصول بهداشتی، حمل و نقل ودر نهایت شناسایی روشهای دفع فعلی در بیمارستان و شناسایی مشکلات سیستم مدیریت مواد زائد بیمارستانی در بیمارستان و پیشنهاد راه هایی برای بهبود سیستم و بالاخره انتخاب مناسب‌ترین گزینه جهت مدیریت پسماندهای بیمارستانی است.

۱-۴ فرضیات تحقیق
۱. سیاستها و استراتژیهای مختلف درسیستمهای مدیریت پسماندهای بیمارستانی تاثیر میگذارد.
۲. بین کارکنان با سطوح دانشی مختلف و اجرای مدیریت پسماندهای بیمارستانی اختلاف معنیداری دارد.
۳. تفاوت جنسیتی کارکنان (زن و مرد) در اجرای مدیریت پسماندهای بیمارستانی تاثیر میگذارد.
۴. بین مدیریت ناکارآمد پسماندهای بیمارستانی و ارتباط آن با افزایش بیماریهای شغلی اختلاف معنیداری وجود دارد.

۱-۵ تعاریف پسماندهای مراکز بهداشتی- درمانی
همچنین انجمن خدمات آمبولانس انگلستان۴، پسماند های بیمارستانی به عنوان، هر پسماندی که شامل تمام یا قسمتی از بافت انسانی یا حیوانی، خون یا سایر مایعات بدن، مواد مخدر و یا سایر محصولات دارویی، سوزن آلوده یا سایر وسایل تیز، پسماند تعریف کرده است که ممکن است به هر فرد در تماس با هر گونه ضایعات ناشی از پزشکی، پرستاری، دندانپزشکی، دامپزشکی، داروسازی و یا دیگر عمل مشابه مواد زائد عفونت را به هر فرد دیگری که در تماس با آن می باشد انتقال دهد.
براساس تحقیقات انجام شده توسط سازمان بهداشت جهانی(شکل ۱-۱) بین ?? تا ?? درصد پسماندهای تولید شده در واحدهای بیمارستانی بی خطر یا عمومی هستند که عمدتا از فعالیتهای اداری و خانهداری این واحدها حاصل می شوند. ۱۰ تا ?? درصد باقی مانده خطرناک در نظر گرفته میشود و میتوان خطرات زیادی را به همراه داشته باشند(WHO, 2001).

شکل۱-۱: درصد پسماندهای تولید شده در واحدهای بیمارستانی

۱-۶ انواع طبقه بندی پسماند های بیمارستانی
هنوز در دنیا الگوی ثابتی جهت تقسیم بندی مواد زائد بیمارستانی وجود ندارد. کشورهای مختلف هر یک به گونه ای پسماندهای بیمارستانی را تقسیم بندی کرده اند. این تقسیم بندی ها بر سه اصل اساسی استوار است:
– تقسیم بندی بر اساس روش دفع(مانند کشور آلمان)
– تقسیم بندی بر اساس منبع تولید(مانند کشور فرانسه)
– تقسیم بندی بر اساس درجه احتمال خطر(مانند کشور انگلستان)
با توجه به مرکز پیشگیری و کنترل بیماری،۵ پنج نوع پسماند بیمارستانی را عفونی تلقی می کنند: پسماندهای میکروبیولوژیک، پاتولوژیک، لاشه حیوانات آلوده، خون واشیاء نوک تیز همچنین این مرکز به طور کلی پسماندهای تولید شـده در مراکز درمانی به دو دسته پسماندهای مشمول قانون و زبالههای معمولی تقسیم میشوند که حدود ۶% پسماند های بیمارستانی، عفونی محسوب می شوند هرچند که در تعاریف دیگر این مقدار را حداقل ۴۶? برآورد کرده اند)عباسلو و همکاران، ۱۳۸۴).
اتحادیه اروپا۶ تلاش های ویژه ای برای طبقه بندی مواد زائد را از طریق کاتالوگ پسماند اروپا انجام داده است که در این نوع طبقه بندی هفت گروه دیده می شوند(Alvim, 2005).
۱-پسماندهای پاتولوژیک۷ ‌
ایـن پسماندها شامل بافت ها و قسمتهای اعضاء مختلف بدن پنبههای آغشته به خون و مواد دفعی بدن و چرک همچون نمونه های مدفوع و ادرار و غیره هستند که در عمل نمونه برداری یا کالبد شکافی وجراحی ایجاد می شوند. این زائدات به طور بالقوه ای امکان ایجاد بیماری را داشته و عامل بیماری زا در آن ها بسیار زیاد است وآن را برای احتیاط به عنوان پسماندهای عفونی در نظر گرفته می شوند.
۲-پسماندهای رادیو اکتیو۸
این پسماندها شامل پسماندهای جامد، مایع و گازی آلـوده بـه مـواد رادیـو اکـتـیـو هستند. کاربرد مواد رادیواکتیو در عکسبرداری ها، پرتودرمانیها و بعضی آزمایشها معمول است. این پسماندها که در نتیجه تحلیلهای بافت و سیالات بدن در بیمارستان تولید میشوند و مهمترین عناصر آن ایزوتوپهای فسفر، کروم، کبالت، آهن، گالیم و غیره میباشند که در تشخیص یا درمان کاربرد دارند.
جدول ۱-۱ : تعداد از رادیو اکتیوهای مورد استفاده در بیمارستانها و مراکز بهداشتی درمانی(فتحی، ۱۳۷۹)

۱-پسماندهای شیمیایی۹
مواد زائد شیمیایی که به وفور در بیمارستانها وجود دارد، در بخشهای تشخیص و آزمایشگاهها ، وسایل و ابزار تنظیف و ضدعفونی به انضمام داروها

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *