مقاله – 
کشف فرآیند بازگشت بیماران سوختگی به جامعه و ارائه یک مدل- قسمت ۶۱

با توجه به اینکه تئوری ارائه شده از زمینهای استخراج گردید که در حال حاضر قطب درمان بیماران مبتلا به سوختگی در شمال غرب کشور میباشد؛ از یافتههای حاصل میتوان جهت ترغیب مسئولین برای ایجاد مرکزی برای پیگیری، مشاوره و راهنمایی پس از ترخیص مددجویان سوختگی استفاده نمود.
با توجه به مدل ارائه شده و اهمیت فرآیند پرستاری در ارائه مراقبتهای همه جانبه، از یافتههای این پژوهش میتوان در برنامهریزی و اجرای برنامهها برای پیگیری مداوم وضعیت مددجو در بیمارستان، منزل و جامعه و کمک به وی برای دست یابی به بالاترین حد تعادل یعنی کسب رضایت درونی و لذت بردن از یک زندگی معنیدار سود جست.
و بالاخره از مفاهیم استخراج شده از تئوری و مدل ارائه شده در این پژوهش میتوان به عنوان چارچوب پنداشتی برای سایر پژوهشها در این زمینه استفاده نمود.
پیشنهاد جهت پژوهشهای بعدی
یافتههای مطالعۀ حاضر میتواند زمینهای را برای انجام پژوهشهای دیگر درحیطه سوختگی و سایر آسیبهای تاثیرگذار بر یکپارچگیخود در اختیار پژوهشگران پرستاری قرار دهد. در این پژوهش اگرچه به تأثیر جذب منابع انرژی که شامل طیف وسیعی از نظر نوع و ماهیت اشاره گردید؛ با این وجود مطالعات بیشتری برای شناسایی عمل مراقبین برای کمک به بازگرداندن قربانیان به سطوح بالاتر تعادل لازم است تا این نظریه را کاربردیتر نماید. همچنین جهت توسعه این نظریه لازم است تفاوتهای شخصی، بین فردی و بیرونی افرادی که علیرغم داشتن آسیبهای شدیدتر، تعالی و رشد بیشتری را نسبت به افراد با آسیبهای کمتر تجربه کردهاند، مورد بررسی عمیقتر قرار داد.
بخش دوم
مدل سازی
هدف مطالعه در این مرحله آن است که در حد امکان با استفاده از نظریه تولید شده با ساده سازی و عینی کردن مفاهیم و ارتباطات مفهومی و همچنین ارائهی راهبردهای عملی در راستای هدف مذکور بتوان یک مدل کاربردی را برای بکارگیری نظریه در عمل پیشنهاد نمود. این بخش خود نیز شامل دو قسمت است. در قسمت اول ساختار مدل و در قسمت بعدی مراحل اصلی مدل شرح داده شده است.
مقدمه
مدل [۱۰۳] یا الگوی کار، تصویری توصیفی از کار است که به اندازه کافی وضع واقعی آن را نشان میدهد. مدل پرستاری نیز تصویر یا نمایشی از پرستاری واقعی میباشد(۳۳). مدلهای مفهومی پرستاری دید یا چشم انداز جامعی برای بالین پرستاری فراهم میکنند و ساختارهای مفهومی وسیعی هستند که دید کلی از پرستاری ایجاد مینمایند. آنها چارچوبهایی سازماندهی شده هستند که راهنمای تصمیمگیری با تفکر انتقادی در فرآیند پرستاری میباشند. مدلها نه تنها چارچوب هایی جهت تفکر در پرستاری هستند، بلکه ساختارهای هدایت کننده پژوهش و بالین نیز میباشند. استفاده آنها توسط اعضای حرفه، دانشی را ایجاد میکند که راهنمایی برای عمل و نیز پژوهش بیشتر و رشد تئوری است. مدلهای پرستاری چارچوبها یا پارادایمهای [۱۰۴] علم پرستاری هستند که متاپارادایم [۱۰۵] شخص، محیط، سلامتی و پرستاری را در بر میگیرند(۱۲۳).
بنابراین مدلهای پرستاری که حرفه بر اساس آنها پایهریزی میشود در برگیرنده تئوریها و مفاهیم آن حرفه است. تئوریها ومفاهیم بیانگر فلسفه، ارزش و باورها در مورد ماهیت انسان و آن چه که پرستاری سعی دارد به آن برسد است، میباشند(۳۳). به عبارت دیگر در خصوص ارتباط بین تئوری و مدل میتوان گفت که مدلها ساخته میشوند تا تئوریها را منعکس و آشکار سازند. آنها پس از تئوریها، برای هدایت تحقیقات شکل میگیرند(۶۱). هر مدل از اجزاء یا عقایدی ساخته شده که باعث شناخت پرستاری و توسعه آن می شود. این اجزاء همان باورها، ارزشها، تئوریها ومفاهیم زیربنایی مدل هستند(۳۳). مدلهای پرستاری همچون کالاهایی هستند که به مددجویان ارائه میشوند. همهی کالاها جهت تحویل به مشتریان نیاز به وسایل خاصی دارند تا به کمک آن به مشتری تحویل داده شود . فرآیند پرستاری همان وسیلهای است که مدل پرستاری را به مددجو ارائه میدهد. پرستاری به مثابه بسته کالایی است که ارائه میشود و فرآیند ارزیابی، برنامهریزی، اجرا و ارزشیابی فقط وسایلی هستند که به کمک آن میتوان بسته را ایمن به مددجو رساند. بدیهی است که بسته (پرستاری یا مدل پرستاری)، فرآیند و محتویات اجزایی که پرستاری از آن ساخته شده را هدایت می کند(۳۳).
پرستاران بخشهای سوختگی روزانه از تعداد زیادی بیمار بطور همزمان مراقبت میکنند، این درحالی است که تجارب ناراحت کننده و متفاوت این بیماران نیاز به یک برنامه مراقبت فردی دارد(۷)؛ لذا گرچه پرسنل تخصصی مراقبتهای سوختگی تلاش زیادی برای کمک به سازگاری این بیماران با جراحات بسیار وسیع و کسب مجدد حداکثر عملکردها از خود نشان میدهند(۸)، با این وجود این تلاشها در کشور کافی نبوده(۱۲۴) و عملا مراقبتهای پرستاری بدون فرصت درک آنچه که بیماران تجربه میکنند، انجام میشود، لذا این نگرانی همیشه باقی است که جراحات فوق چه تأثیراتی بر شکلگیری رشد و تکامل این بیماران در سال های آتی دارد(۱۲۵) و مهمتر از همه اینکه این افراد با وجود این همه آسیبهای تخریب کننده چگونه به نقشها و مسئولیت های قبلی خود باز خواهند گشت. بازگشتی که تا آخر عمر بار داغ حاصل از سوختگی را به همراه خواهد داشت (۱۲۶, ۱۲۷).
با توجه به اهمیت مدلهای پرستاری و نقش موثر آنها در حیطههای مختلف بالین، آموزش و پژوهش و در نتیجه توسعه حرفه و همچنین نقش آنها در انعکاس و کاربردی نمودن تئوریها برآن شدیم به دنبال ارائه تئوری «بازگشت به خویشتن: از گسیختگی تا تعادل» به طراحی مدل مراقبتی مناسب بپردازیم.
طراحی مدل
طبق یافتههای پژوهش حاضر مشکل عمده افراد مبتلا به سوختگی در بازگشت به زندگی دوباره «گسیختگیخود» است. این افراد درهر یک از مراحل مختلف حادثه، بستری و درمان، بازگشت به منزل، جامعه و نهایتاً بازگشت به خویشتن با انواع مختلفی از تهدیدها شامل جسمی، روحی، روانی، معنوی و اجتماعی مواجه میشوند که منجر به آشفتگی در احساسات، ادراک و شناخت آنها میشود. تدابیر عملی اجتماعی (حمایتهای خانوادگی و مراکز درمانی و مراکز اجتماعی) تا حدود زیادی جهت رفع مشکلات جسمی و بازگشت آنها به جمع، جامعه و داشتن یک زندگی عادی در اغلب موارد کمک کننده است. با این وجود استراتژیهای مورد استفاده برای حفاظت از خود، همیشه کافی نبوده و لذا گروهی از قربانیان در پس اسکارهای عادی شده برای دیگران و زندگی که به آن خو گرفتهاند، رنجی دائمی ناشی از خودباختگی یا احساس بدبختی، عقبافتادگی و سرکوب آرزوها را تجربه میکنند، که آنها را از داشتن یک زندگی معنیدار و شاد محروم میسازد. تداوم استفاده از مکانیسمهای خودوارسی، دگروارسی و موقعیت سنجی، حتی سالها بعد از عادی شدن شرایط جدید، بیانگر قانع نبودن به وضعیت موجود و تلاش برای رهایی از موقعیت حاضر است. بر این اساس طراحی مدلی فراتر از مراقبت برای بازگشت مبتلایان سوختگی به جامعه، ضرورت مییابد. مدلی که در آن مراقبت ارائه شده نه تنها بیماران را به جامعه، که به خویشتن خویش بازگرداند. به این طریق میتوان جهت هدفگذاری معقول و منطقی، کسب اطلاعات و مهارتهای لازم برای کنترل و تسلط بر شرایط دنیای شخصی، بین فردی، بیرونی و همچنین ایجاد درکی تازه از معنی زندگی و احساس رضایت بیشتر به مددجویان کمک نمود.
واکر و اوانت [۱۰۶] معتقدند، از طریق ساخت تئوری میتوان به توصیف و توضیح مفاهیم پارادایمی (انسان، سلامتی، محیط و پرستاری) پرداخت. آنها میافزایند، وقتی مفاهیم یا حتی گزارههای ارتباطی در حیطهی پدیدهی مورد نظر وجود دارند، اما راهی برای مرتب کردن آنها نداریم، سنتز یا ساخت نظریه ضرورت مییاید. هدف از سنتز نظریه نشان دادن یک پدیده توسط مجموعهای از مفاهیم و عبارت مرتبط به هم است(۱۲۸). نظریه حاضر بیشتر یک فرضیه کلی را توصیف و پیشبینی کرده و فاقد تجویز عملکرد مناسب جهت دستیابی به هدف بازگشت به خویشتن است، لذا بکارگیری مستقیم آن نمیتواند قابل نقد و ارزشیابی باشد. به همین منظور برای نقد تجربی ان لازم است نظریه را در قالب یک الگوی تجویزی یا بالینی که شکل عملیاتی و کاربردی آن را نشان میدهد، طراحی نمود.
طبق نظریه واکر و اوانت مدل برای مطالعهی یک پدیده ایجاد شده است و نمایشی گرافیک از نظریه است. از این رو درپژوهش حاضر جهت ساخت مدل از مراحل ساخت تئوری واکر و اوانت که دارای سه مرحله زیر است، استفاده شد:
۱- مشخص نمودن مفاهیم اصلی به عنوان پایهای برای ساخت تئوری
۲ انجام مروری برمتون به منظور شناسایی عواملی که با مفاهیم اصلی ارتباط دارند و مشخص نمودن ماهیت این ارتباطات.
۳ سازماندهی مفاهیم و بیانیهها در داخل یک کل مرتبط و نمایان ساختن پدیده مورد مطالعه بصورت مؤثر (۱۲۹).
مرحله اول
طبق یافتههای حاصل از پژوهش به شیوه گراندد تئوری؛ مفاهیم اساسی درخصوص بازگشت مبتلایان به سوختگی به جامعه بدین ترتیب مشخص گردید: «گسیختگیخود»، «مکانیابی»، «تعادل» و «ماتریکسخود».
زنده ماندن از حادثه، انتقال به بیمارستان و بستری شدن، ترخیص و ورود به منزل و پیوستن به جامعه و خویشتن خویش مراحل بازگشت بودند. «گسیختگیخود» دغدغه اصلی، «مکانیابی» راهبرد اتخاذ شده توسط افراد در مراحل بازگشت و «تعادل» پیامد حاصل از این فرآیند بود. «ماتریکسخود» عوامل تأثیرگذار بر روند بازگشت را تشکیل میداد. همهی این مفاهیم درحول متغیر«خود»، فرآیندروانی- اجتماعی این تئوری بوده و لذا «بازگشت به خویشتن: از گسیختگی تا تعادل» طبقه مرکزی این تئوری را شکل داد.
مرحله دوم
در مرحله دوم محقق با مرور نسبتاً گسترده بر متون پیرامون مفهوم اصلی و چارچوب مفهومی بیان شده و مفاهیم متاپارادایمی به توصیف، تعریف و روشنسازی این مفاهیم براساس یافتههای متون پرداخت.
در این مرحله یافتههای تئوری حاضر به عنوان یکی از متون مرتبط با بحث، مورد استفاده قرار گرفته و با یافتههای متون مرتبط دیگر تلفیق گردید. گرچه این مفاهیم با یکدیگر به گونهای مرتبط بودند. اما با نگاهی ژرفتر ارتباط عمده بین آنها حول محور «بازگشت به خویشتن: از گسیختگی تا تعادل» بود تا افراد را برای محافظت خود در برابر «گسیختگیخود» و دست یابی به «تعادل» کمک نماید.
مرحله سوم
در مرحله سوم از یافتهای مروری بر متون، برای پردازش و ساخت اجزای اصلی مدل پرستاری یعنی پیش فرضها، تعریف مفاهیم، تبیین هدف و ساختار یا سیستمهای عملیاتی مدل پرستاری استفاده گردید.
از آنجا که تهدید و آشفتگیهای ناشی از سوختگی تمام ابعاد وجودی مبتلایان را تحت تأثیر قرار میدهد و حفظ تعادل از طریق فرآیند پیچیده ذهنی مکانیابیخود و در بستر ماتریکسخود صورت میگیرد؛ در ارائه مراقبت بر اساس مدل پرستاری حاضر باید تهدید و آشفتگی جسمی، روحی- روانی، معنوی، اجتماعی و ارزشی مبتلایان در قالب عوامل موثر خود شخصی، بینفردی و بیرونی یا همان ماتریکسخود مورد توجه قرار گیرد. لذا مدل پیشنهادی برای کمک به این افراد باید جامعنگر بوده
 

برای دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت  pipaf.ir  مراجعه نمایید.